Để đăng ký hợp tác xã (HTX) theo Luật Hợp tác xã 2023 (số 17/2023/QH15), cần tối thiểu 05 thành viên chính thức và bộ hồ sơ gồm giấy đề nghị đăng ký, Điều lệ, danh sách thành viên, danh sách người đại diện theo pháp luật và nghị quyết hội nghị thành lập, nộp tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện nơi đặt trụ sở chính (Điều 42 Luật Hợp tác xã 2023); hồ sơ hợp lệ được cấp Giấy chứng nhận đăng ký theo Nghị định 92/2024/NĐ-CP. Bài viết hướng dẫn chi tiết điều kiện, hồ sơ, thủ tục đăng ký HTX và liên hiệp hợp tác xã.
Theo khoản 7 Điều 4 Luật Hợp tác xã 2023, hợp tác xã là tổ chức có tư cách pháp nhân do ít nhất 05 thành viên chính thức tự nguyện thành lập, hợp tác tương trợ trong sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung về kinh tế, văn hóa, xã hội của thành viên; thực hiện quản trị tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ. Khác với doanh nghiệp, HTX vận hành theo nguyên tắc tự nguyện, dân chủ và không vì mục tiêu lợi nhuận là chủ yếu, được điều chỉnh bởi Luật Hợp tác xã 2023 — có hiệu lực từ 01/7/2024, thay thế Luật Hợp tác xã 2012 và hiện được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 142/2025/QH15.
Luật Hợp tác xã 2023 mở rộng đối tượng tham gia, quy định rõ chính sách hỗ trợ của Nhà nước và tạo hành lang pháp lý cho các "HTX kiểu mới" liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị — xu hướng được khuyến khích trong chiến lược phát triển kinh tế tập thể.
Theo khoản 1 Điều 30 Luật Hợp tác xã 2023, thành viên chính thức và thành viên liên kết góp vốn của HTX gồm:
Điều kiện cốt lõi để đăng ký HTX là có đủ ít nhất 05 thành viên chính thức (khoản 7 Điều 4), có Điều lệ được thông qua tại hội nghị thành lập và có người đại diện theo pháp luật. Ngoài ra, khi kê khai ngành, nghề kinh doanh trong hồ sơ, cần xác định mã ngành theo Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam ban hành kèm Quyết định 36/2025/QĐ-TTg.
Thành viên HTX gồm thành viên chính thức (góp vốn, sử dụng sản phẩm, dịch vụ của HTX, tham gia quản trị) và thành viên liên kết (góp vốn hoặc không góp vốn). Theo Điều 31 Luật Hợp tác xã 2023, thành viên chính thức có quyền được HTX cung ứng sản phẩm, dịch vụ, việc làm; được phân phối thu nhập theo quy định của Luật và Điều lệ; tham gia biểu quyết tại Đại hội thành viên.
Bên cạnh quyền, thành viên có nghĩa vụ góp đủ, đúng thời hạn phần vốn góp đã cam kết theo Điều lệ (khoản 1 Điều 32 Luật Hợp tác xã 2023). Tư cách thành viên chấm dứt trong các trường hợp theo Điều 33 Luật Hợp tác xã 2023, ví dụ tự nguyện xin ra khỏi HTX hoặc bị khai trừ theo Điều lệ.
Luật Hợp tác xã 2023 không ấn định mức vốn góp tối thiểu cụ thể mà giao cho Điều lệ quyết định. Điều 40 Luật Hợp tác xã 2023 quy định nội dung Điều lệ, trong đó có phần vốn góp tối thiểu, tổng số phần vốn góp, vốn điều lệ và thời hạn góp vốn; HTX cần xác định rõ mức này để xác định tư cách thành viên và thực hiện nghĩa vụ góp vốn theo khoản 1 Điều 32.
Xuất phát từ nguyên tắc không vì mục tiêu lợi nhuận là chủ yếu, HTX phải trích lập quỹ chung không chia từ thu nhập của giao dịch bên ngoài với mức tối thiểu 5% đối với HTX và 10% đối với liên hiệp hợp tác xã theo Điều 85 Luật Hợp tác xã 2023. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với góp vốn thành lập doanh nghiệp; nếu bạn đang so sánh giữa hai mô hình, có thể tham khảo thêm bài viết về tăng vốn điều lệ công ty.
Hồ sơ đăng ký hợp tác xã được thực hiện theo Nghị định 92/2024/NĐ-CP ngày 18/7/2024 về đăng ký tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, gồm các giấy tờ chính:
Mẫu biểu có thể được cập nhật theo văn bản hướng dẫn hiện hành (ví dụ Thông tư 43/2025/TT-BTC), nên đối chiếu mẫu mới nhất trước khi nộp hồ sơ.
Theo Điều 42 Luật Hợp tác xã 2023, HTX đăng ký tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện nơi đặt trụ sở chính. Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp Giấy chứng nhận đăng ký hợp tác xã khi hồ sơ đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định (Điều 44 Luật Hợp tác xã 2023). Về thời hạn, theo quy định tại Nghị định 92/2024/NĐ-CP, HTX được cấp Giấy chứng nhận đăng ký trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ; trường hợp chưa hợp lệ, cơ quan đăng ký kinh doanh phải thông báo nội dung cần sửa đổi, bổ sung.
Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký, HTX có tư cách pháp nhân, được khắc dấu và hoạt động theo nội dung đăng ký; khi có thay đổi, HTX phải đăng ký thay đổi theo quy định.
Luật Hợp tác xã 2023 cùng Nghị định 113/2024/NĐ-CP (12/9/2024, hiệu lực 01/11/2024) quy định phân loại quy mô HTX và tiêu chí, đối tượng, nội dung, mức hỗ trợ của Nhà nước đối với tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã. Đây là cơ sở để HTX, tổ hợp tác tiếp cận hỗ trợ về đào tạo, xúc tiến thương mại, khoa học công nghệ và liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị.
Xu hướng chuyển đổi tổ hợp tác lên hợp tác xã — tương tự hỗ trợ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp — đang được khuyến khích để mở rộng quy mô và có tư cách pháp nhân. Nếu cần so sánh với mô hình công ty, xem bài viết về thành lập công ty TNHH hai thành viên. Hồ sơ cần rà soát, hãy liên hệ qua dịch vụ tư vấn doanh nghiệp hoặc gọi 0987 892 333.
Cần tối thiểu 05 thành viên chính thức tự nguyện thành lập (khoản 7 Điều 4 Luật Hợp tác xã 2023). Ngoài ra, HTX có thể kết nạp thêm thành viên liên kết góp vốn hoặc không góp vốn theo quy định.
Theo khoản 1 Điều 30 Luật Hợp tác xã 2023: công dân Việt Nam đủ 18 tuổi có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, nhà đầu tư nước ngoài có giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức không có tư cách pháp nhân (cử người đại diện) và pháp nhân Việt Nam.
Bộ hồ sơ gồm giấy đề nghị đăng ký, Điều lệ, danh sách thành viên chính thức và thành viên liên kết góp vốn, danh sách người đại diện theo pháp luật và nghị quyết hội nghị thành lập, thực hiện theo Nghị định 92/2024/NĐ-CP.
Luật Hợp tác xã 2023 không ấn định mức cụ thể; phần vốn góp tối thiểu do Điều lệ quy định (Điều 40), thành viên có nghĩa vụ góp đủ, đúng hạn theo Điều lệ (khoản 1 Điều 32).
Không. HTX là tổ chức kinh tế tập thể có tư cách pháp nhân hoạt động theo Luật Hợp tác xã 2023, không phải doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2020. Nhà đầu tư cần tư vấn loại hình phù hợp có thể gọi 0987 892 333.
Nội dung bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:
Luật sư Minh Bạch tư vấn điều kiện, soạn Điều lệ, rà soát hồ sơ đăng ký HTX và thủ tục chuyển đổi tổ hợp tác. Gọi 0987 892 333 hoặc gửi thông tin vụ việc để được hỗ trợ nhanh nhất.
