Khi sức khỏe, tính mạng của một người bị xâm phạm, người gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Đây là trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng — phát sinh từ hành vi gây thiệt hại, không phụ thuộc vào việc các bên có hay không có một hợp đồng trước đó.
Bài viết dưới đây tổng hợp các khoản thiệt hại được bồi thường khi sức khỏe, tính mạng bị xâm phạm, mức bồi thường tổn thất tinh thần và thủ tục yêu cầu bồi thường theo quy định hiện hành.
Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp luật có quy định khác.
Người gây thiệt hại không phải bồi thường trong trường hợp:
Điều 585 của Bộ luật quy định thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời. Các bên có thể thỏa thuận mức bồi thường, hình thức trả (bằng tiền, hiện vật hoặc thực hiện công việc), trả một lần hoặc nhiều lần. Người gây thiệt hại có thể được giảm mức bồi thường nếu không có lỗi hoặc có lỗi vô ý và thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế của mình (khoản 2 Điều 585). Nếu bên bị thiệt hại có lỗi trong việc gây thiệt hại thì phần thiệt hại do lỗi của mình gây ra sẽ không được bồi thường (khoản 4 Điều 585).
Điều 586 quy định người từ đủ 18 tuổi gây thiệt hại phải tự bồi thường. Người chưa đủ 15 tuổi gây thiệt hại thì cha, mẹ phải bồi thường toàn bộ; người từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi gây thiệt hại thì tự bồi thường bằng tài sản của mình, nếu không đủ thì cha, mẹ bồi thường phần còn thiếu. Nếu nhiều người cùng gây thiệt hại thì họ phải liên đới bồi thường tương ứng với mức độ lỗi của mỗi người (Điều 587).
Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015 quy định thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bao gồm:
Ngoài các khoản trên, người gây thiệt hại còn phải trả một khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần cho người bị thiệt hại (khoản 2 Điều 590).
Điều 591 Bộ luật Dân sự 2015 quy định thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm bao gồm:
Người gây thiệt hại còn phải bù đắp tổn thất tinh thần cho người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người bị thiệt hại; nếu không có những người này thì người mà người bị thiệt hại đã trực tiếp nuôi dưỡng hoặc người đã trực tiếp nuôi dưỡng người bị thiệt hại được hưởng khoản tiền này (khoản 2 Điều 591).
Điều 593 quy định: nếu người bị thiệt hại mất hoàn toàn khả năng lao động thì được bồi thường từ thời điểm mất khả năng lao động cho đến khi chết. Người chết thì người được cấp dưỡng là con chưa thành niên được hưởng tiền cấp dưỡng đến khi đủ 18 tuổi; người thành niên nhưng không có khả năng lao động được hưởng đến khi chết.
Mức bồi thường tổn thất tinh thần do các bên thỏa thuận; chỉ khi không thỏa thuận được mới áp dụng mức tối đa do luật quy định:
Mức lương cơ sở hiện hành từ ngày 01/7/2026 là 2.530.000 đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP. Như vậy, mức trần bồi thường tổn thất tinh thần khi sức khỏe bị xâm phạm là 126.500.000 đồng và khi tính mạng bị xâm phạm là 253.000.000 đồng. Lưu ý đây là mức tối đa khi không thỏa thuận được — Tòa án có thể ấn định mức thấp hơn tùy mức độ thiệt hại và thực tế vụ việc.
Quy trình yêu cầu bồi thường thường được thực hiện qua các bước:
Cần lưu ý: bên bị thiệt hại phải áp dụng biện pháp cần thiết, hợp lý để ngăn chặn, hạn chế thiệt hại cho chính mình; nếu không, phần thiệt hại do không áp dụng biện pháp đó sẽ không được bồi thường (khoản 5 Điều 585).
Điều 588 quy định thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Hết thời hạn này mà không khởi kiện thì quyền yêu cầu bồi thường có thể bị mất (trừ trường hợp thời hiệu được tạm dừng, bắt đầu lại theo quy định tại Điều 156, 157 của Bộ luật Dân sự 2015).
Vì vậy, ngay khi phát sinh thiệt hại, người bị hại nên thu thập đầy đủ chứng cứ về chi phí điều trị, thu nhập bị mất và thực hiện yêu cầu bồi thường sớm để bảo vệ quyền lợi. Nếu cần hỗ trợ pháp lý, liên hệ Công ty Luật Minh Bạch qua hotline 0987 892 333 hoặc gửi thông tin vụ việc qua trang Liên hệ.
Nội dung bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:
Gửi thông tin vụ việc — Luật sư đánh giá và tư vấn hướng xử lý.
