Thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn được bảo hộ tại Việt Nam nếu đáp ứng hai điều kiện: có tính nguyên gốc và có tính mới thương mại (Điều 68 Luật Sở hữu trí tuệ bản hợp nhất theo Luật 131/2025/QH15). Quyền chỉ được xác lập sau khi Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn theo thủ tục đăng ký.
Theo khoản 15 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn (gọi tắt là thiết kế bố trí) là cấu trúc không gian của các phần tử mạch và mối liên kết giữa các phần tử đó trong mạch tích hợp bán dẫn. Nói dễ hiểu, đây là "bản thiết kế kiến trúc" bên trong một con chip (vi mạch) bán dẫn — lớp trung gian giữa giải pháp kỹ thuật (sáng chế) và sản phẩm vật lý cụ thể.
Thiết kế bố trí là một trong các đối tượng quyền sở hữu công nghiệp theo khoản 2 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ. Điểm khác biệt so với bảo hộ sáng chế: thiết kế bố trí bảo hộ cấu trúc không gian của mạch, còn sáng chế bảo hộ giải pháp kỹ thuật; mỗi hình thức có điều kiện và thời hạn bảo hộ riêng.
Điều 68 Luật Sở hữu trí tuệ quy định thiết kế bố trí được bảo hộ nếu đáp ứng đủ hai điều kiện:
Theo khoản 2 Điều 71, thiết kế bố trí không bị coi là mất tính mới thương mại nếu đơn được nộp trong thời hạn hai năm kể từ ngày khai thác thương mại lần đầu tiên tại bất kỳ nơi nào trên thế giới — "thời gian ân hạn" cho phép nhà sản xuất chip đưa sản phẩm ra thị trường trước khi nộp đơn.
Điều 69 Luật Sở hữu trí tuệ quy định không được bảo hộ dưới danh nghĩa thiết kế bố trí: nguyên lý, quy trình, hệ thống, phương pháp hoạt động của mạch tích hợp bán dẫn và thông tin chứa trong đó — luật chỉ bảo hộ "cấu trúc", không bảo hộ "ý tưởng" hay "nguyên lý vận hành" của chip.
Quyền đăng ký thiết kế bố trí thuộc về tác giả tạo ra thiết kế bố trí bằng công sức, chi phí của mình, hoặc tổ chức, cá nhân đầu tư kinh phí cho tác giả; nhiều bên cùng đầu tư thì phải được tất cả đồng ý (Điều 86 Luật Sở hữu trí tuệ). Đơn nộp tại Cục Sở hữu trí tuệ, trực tiếp, qua bưu điện hoặc qua đại diện sở hữu công nghiệp. Hồ sơ theo Điều 37 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN:
Thủ tục xử lý đơn thiết kế bố trí khác biệt so với sáng chế: chỉ thẩm định hình thức, không thẩm định nội dung. Theo Điều 41 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN, sau khi tiếp nhận (Điều 40), đơn được thẩm định hình thức theo Điều 109 Luật Sở hữu trí tuệ để đánh giá tính hợp lệ, rồi công bố theo Điều 42 Thông tư. Cục Sở hữu trí tuệ ra quyết định cấp hoặc từ chối cấp Giấy chứng nhận dựa trên kết quả thẩm định hình thức. Người nộp đơn có quyền yêu cầu bảo mật thông tin trong đơn (Điều 38, 39 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN).
Dịch vụ đăng ký, soạn đơn và theo dõi hồ sơ sở hữu trí tuệ của Công ty Luật Minh Bạch hỗ trợ doanh nghiệp bán dẫn chuẩn bị bộ tài liệu kỹ thuật, đánh giá sơ bộ nguyên gốc và nộp đơn đúng hạn. Tham khảo thêm bài viết về điều kiện bảo hộ sáng chế và thủ tục đăng ký kiểu dáng công nghiệp để có chiến lược bảo hộ tổng thể cho dòng sản phẩm chip.
Khoản 5 Điều 93 Luật Sở hữu trí tuệ quy định Giấy chứng nhận đăng ký thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn có hiệu lực từ ngày cấp và chấm dứt vào ngày sớm nhất trong các mốc thời gian sau:
So với sáng chế (hai mươi năm, khoản 2 Điều 93), thời hạn bảo hộ thiết kế bố trí ngắn hơn đáng kể, phản ánh vòng đời sản phẩm nhanh của ngành bán dẫn. Doanh nghiệp cần tính toán thời điểm nộp đơn để tối ưu hóa chu kỳ bảo hộ so với chu kỳ thương mại của sản phẩm.
Về phạm vi quyền, quyền đối với thiết kế bố trí được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ (điểm a khoản 3 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ). Chủ sở hữu có quyền sử dụng, cho phép, ngăn cấm và định đoạt (Điều 123). Ngoài ra còn được bảo vệ bằng quyền tạm thời: nếu biết thiết kế bố trí bị người khác sử dụng nhằm mục đích thương mại mà người đó không có quyền sử dụng trước, người nộp đơn được thông báo bằng văn bản và sau khi được cấp văn bằng có quyền yêu cầu trả tiền đền bù (Điều 131). Chủ sở hữu có nghĩa vụ trả thù lao cho tác giả theo thỏa thuận hoặc theo định mức tại Điều 135.
Ngành bán dẫn đang được Việt Nam đẩy mạnh đầu tư và thu hút nhà đầu tư nước ngoài năm 2026. Bảo hộ thiết kế bố trí giúp doanh nghiệp bảo vệ tài sản trí tuệ và tạo nền tảng vững chắc cho việc góp vốn, chuyển giao công nghệ và khai thác thương mại sản phẩm chip.
Tối đa 10 năm kể từ ngày nộp đơn hoặc kể từ ngày khai thác thương mại lần đầu, và không vượt quá 15 năm kể từ ngày tạo ra thiết kế bố trí — văn bằng chấm dứt hiệu lực vào ngày sớm nhất trong các mốc nêu trên (khoản 5 Điều 93 Luật Sở hữu trí tuệ).
Còn đăng ký được nếu đơn nộp trong 2 năm kể từ ngày khai thác thương mại đầu tiên (khoản 2 Điều 71 Luật Sở hữu trí tuệ); hết hạn thì mất tính mới thương mại.
Không. Đơn chỉ thẩm định hình thức; quyết định cấp Giấy chứng nhận dựa trên kết quả thẩm định hình thức (Điều 41 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN). Người nộp đơn tự chịu trách nhiệm về điều kiện nguyên gốc.
Cục Sở hữu trí tuệ. Đơn có thể nộp trực tiếp, qua bưu điện hoặc qua tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp theo Thông tư 10/2026/TT-BKHCN.
Gửi thông tin vụ việc — Luật sư đánh giá và tư vấn hướng xử lý.