Điều 63. Điều kiện chung đối với kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ Kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện sau đây: 1. Có tính mới; 2. Có tính sáng tạo; 3. Có khả năng áp dụng công nghiệp.
Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch
Căn cứ: Điều 63 Luật Sở hữu trí tuệ (hợp nhất 67/VBHN-VPQH).
Điều 63 đặt ba điều kiện chung cho kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ:
Ba điều kiện này độc lập, phải thỏa mãn đồng thời. Thiếu một điều kiện, kiểu dáng không được bảo hộ.
Tính mới (Điều 64): kiểu dáng chưa bị công bố công khai trong nước hoặc ngoài nước trước ngày nộp đơn (hoặc ngày ưu tiên). Công bố dưới mọi hình thức — xuất bản, sử dụng, trưng bày, bán ra thị trường — đều phá tính mới. Ví dụ: một mẫu ghế đã đăng catalogue nước ngoài trước ngày nộp đơn thì mất tính mới, dù chưa ai biết tại Việt Nam.
Tính sáng tạo (Điều 65): kiểu dáng không thể được tạo ra một cách dễ dàng đối với người có hiểu biết trung bình về lĩnh vực tương ứng. Đây là "khoảng cách sáng tạo" so với kiểu dáng đã biết. Ví dụ: thay đổi kích thước hoặc đổi màu một mẫu đã có — không đạt tính sáng tạo. Ngược lại, thay đổi kết cấu tạo hiệu quả thẩm mỹ mới — có thể đạt.
Khả năng áp dụng công nghiệp: kiểu dáng dùng được làm mẫu để chế tạo sản phẩm công nghiệp hoặc thủ công nghiệp, lặp lại được hàng loạt. Mẫu chỉ làm được một chiếc, không sản xuất hàng loạt — không đạt.
Thực tiễn: Cục Sở hữu trí tuệ thường từ chối đơn khi kiểu dáng chỉ là biến thể nhỏ của mẫu phổ biến (thiếu sáng tạo) hoặc đã xuất hiện trên sàn thương mại điện tử trước ngày nộp đơn (mất tính mới). Do đó, người nộp đơn cần tra cứu kỹ trước khi nộp và nộp sớm nhất có thể.
Ba điều kiện tại Điều 63 là "cửa ải" bắt buộc; Điều 64 và 65 chỉ giải thích cách xác định tính mới và tính sáng tạo.
Đối tượng không được bảo hộ theo Điều 64
Điều 64 Luật Sở hữu trí tuệ (hợp nhất) quy định các đối tượng sau đây không được bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp:
Phân tích: Điều 64 loại trừ các đối tượng không đáp ứng bản chất của kiểu dáng công nghiệp — vốn phải là hình dáng bên ngoài mang tính mới, sáng tạo, có khả năng áp dụng công nghiệp (Điều 63). Việc loại trừ nhằm ngăn chặn độc quyền hóa các giải pháp kỹ thuật (thuộc phạm vi sáng chế), các yếu tố thẩm mỹ thuần túy (thuộc bản quyền), hoặc các hình dáng đã thuộc công cộng.
Ví dụ thực tiễn: Hình dáng bánh răng có răng cưa — do đặc tính kỹ thuật bắt buộc, không được bảo hộ kiểu dáng. Ngược lại, hình dáng vỏ chai nước ngọt có thiết kế uốn lượn đặc trưng, không do kỹ thuật bắt buộc, có thể được bảo hộ nếu đáp ứng Điều 63 và không thuộc Điều 64.
Liên hệ: Điều 64 phải được đọc cùng Điều 63 (điều kiện bảo hộ: mới, sáng tạo, áp dụng công nghiệp) và Điều 65 (đối tượng không được bảo hộ là dấu hiệu chỉ mang tính mô tả, dấu hiệu đã trở thành thông dụng). Việc xác định đúng đối tượng loại trừ là bước đầu tiên trong thẩm định đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp.
Căn cứ: Điều 65 Luật Sở hữu trí tuệ (hợp nhất 67/VBHN-VPQH), trong mối liên hệ Điều 63, 64.
Điều 65 quy định kiểu dáng công nghiệp được coi là có tính mới nếu chưa bị bộc lộ công khai bằng cách sử dụng, mô tả, văn bản, hình ảnh hoặc bất kỳ phương tiện nào khác ở trong nước hoặc ngoài nước trước ngày nộp đơn hoặc trước ngày ưu tiên (nếu có).
Hai ngoại lệ phá vỡ tính mới:
Phân tích: Tính mới của kiểu dáng mang tính tuyệt đối toàn cầu — khác nhãn hiệu (chỉ xét trong lãnh thổ). Bất kỳ công bố nào trên internet, catalogue nước ngoài, hay trưng bày tại hội chợ đều có thể phá tính mới. Điều 65 gắn chặt Điều 63 (điều kiện chung: mới, sáng tạo, có khả năng áp dụng công nghiệp) và Điều 64 (tính sáng tạo — không dễ dàng nhận biết với người có hiểu biết trung bình).
Ví dụ thực tiễn: Doanh nghiệp A thiết kế chai nước, đăng ảnh lên Facebook ngày 01/3/2026, nộp đơn ngày 20/6/2026. Công bố này do chính chủ thể thực hiện, nằm trong 12 tháng ân hạn → không mất tính mới. Ngược lại, nếu bên B tự đăng mẫu chai tương tự ngày 01/3/2026 mà không được phép, đơn của A nộp sau vẫn có thể bị từ chối nếu B chứng minh bộc lộ trước.
Lưu ý thực tiễn: Cần lưu giữ bằng chứng ngày bộc lộ, chủ thể bộc lộ, phạm vi công bố. Thời hạn ân hạn 12 tháng là mốc cứng — quá hạn, tính mới mất vĩnh viễn, không khắc phục được.
Nguyên tắc: đăng ký được, nhưng sẽ bị từ chối nếu không đạt điều kiện bảo hộ.
Điều 63 Luật SHTT quy định điều kiện chung đối với kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ: có tính mới, tính sáng tạo, có khả năng áp dụng công nghiệp. Điều 64 quy định tính mới (chưa bị bộc lộ công khai trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên). Điều 65 quy định tính sáng tạo (không trùng với kiểu dáng đã biết, không là biến thể dễ dàng).
Pháp luật không cấm nộp đơn với kiểu dáng không đạt các điều kiện trên. Cơ quan đăng ký vẫn tiếp nhận đơn hợp lệ về hình thức. Tuy nhiên, kết quả thẩm định nội dung sẽ dẫn tới từ chối cấp văn bằng nếu kiểu dáng không đáp ứng Điều 63, 64, 65.
Ví dụ thực tiễn: chủ thể nộp đơn cho kiểu dáng ghế đã bán ra thị trường 2 năm trước. Đơn được nhận (đủ thủ tục), nhưng bị từ chối vì mất tính mới theo Điều 64 — kiểu dáng đã bộc lộ công khai.
Hệ quả: nộp đơn không đạt điều kiện không làm phát sinh quyền. Có thể tốn phí thẩm định, thời gian, và rủi ro bị phản đối. Nên tự đánh giá tính mới, tính sáng tạo trước khi nộp.
Lưu ý: đơn vẫn có thể được chấp nhận nếu kiểu dáng đạt điều kiện tại thời điểm nộp, dù sau đó bị bộc lộ. Thời điểm xác định là ngày nộp đơn/ngày ưu tiên (Điều 64).
Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:
