Điều 12. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp 1. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch của doanh nghiệp, đại diện cho doanh nghiệp với tư cách người yêu cầu giải quyết việc dân sự, nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Trọng tài, Tòa án và các quyền, nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật. 2. Công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần có thể có một hoặc nhiều người đại diện theo pháp luật. Điều lệ công ty quy định cụ thể số lượng, chức danh quản lý và quyền, nghĩa vụ của người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp. Nếu công ty có nhiều hơn một người đại diện theo pháp luật thì Điều lệ công ty quy định cụ thể quyền, nghĩa vụ của từng người đại diện theo pháp luật. Trường hợp việc phân chia quyền, nghĩa vụ của từng người đại diện theo pháp luật chưa được quy định rõ trong Điều lệ công ty thì mỗi người đại diện theo pháp luật của công ty đều là đại diện đủ thẩm quyền của doanh nghiệp trước bên thứ ba; tất cả người đại diện theo pháp luật phải chịu trách nhiệm liên đới đối với thiệt hại gây ra cho doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan. 3. Doanh nghiệp phải bảo đảm luôn có ít nhất một người đại diện theo pháp luật cư trú tại Việt Nam. Khi chỉ còn lại một người đại diện theo pháp luật cư trú tại Việt Nam thì người này khi xuất cảnh khỏi Việt Nam phải ủy quyền bằng văn bản cho cá n
Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch
Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định mỗi doanh nghiệp phải có ít nhất một người đại diện theo pháp luật là cá nhân thường trú tại Việt Nam. Người giữ chức danh Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ tịch Hội đồng quản trị hoặc Giám đốc/Tổng giám đốc đương nhiên là người đại diện theo pháp luật, trừ trường hợp Điều lệ công ty có quy định khác. Doanh nghiệp phải thông báo danh sách người đại diện theo pháp luật đến Cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn quy định. Trên thực tế, nhiều công ty cổ phần thường chọn Chủ tịch Hội đồng quản trị làm người đại diện theo pháp luật để bảo toàn quyền kiểm soát chiến lược; trong khi doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thường chọn Giám đốc điều hành để thuận tiện giao dịch hàng ngày.
Điều 13 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật, bao gồm: (i) thực hiện quyền và nghĩa vụ một cách trung thực, cẩn trọng, tốt nhất nhằm bảo đảm lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp; (ii) trung thành với lợi ích của doanh nghiệp; không sử dụng thông tin, bí quyết, cơ hội kinh doanh, tài sản của doanh nghiệp để tư lợi hoặc phục vụ lợi ích của tổ chức, cá nhân khác; (iii) thông báo kịp thời, đầy đủ, chính xác cho doanh nghiệp về các lợi ích có liên quan của mình; (iv) bồi thường thiệt hại nếu vi phạm trách nhiệm. Ví dụ thực tiễn: Một người đại diện theo pháp luật ký hợp đồng mà biết rõ bên kia có xung đột lợi ích với doanh nghiệp nhưng không khai báo, dẫn đến thiệt hại, thì phải chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ theo quy định tại điều này.
Điều 14 Luật Doanh nghiệp 2020 bổ sung cơ chế người đại diện theo ủy quyền, cho phép người đại diện theo pháp luật ủy quyền cho người khác thực hiện một số quyền, nghĩa vụ trong phạm vi và thời hạn nhất định. Tuy nhiên, việc ủy quyền không làm chấm dứt trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật đối với các hành vi của người được ủy quyền. Các quy định này tạo khuôn khổ pháp lý rõ ràng, vừa bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và các bên liên quan, vừa nâng cao tính minh bạch trong quản trị doanh nghiệp.
Người đại diện theo pháp luật là cá nhân thay mặt doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch, đứng tên nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Tòa án, Trọng tài và các quyền, nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật. Căn cứ Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020, người đại diện theo pháp luật phải là cá nhân và do doanh nghiệp chỉ định, thường là Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ tịch Hội đồng quản trị hoặc Giám đốc/Tổng giám đốc. Thông tin về người này phải được đăng ký với Cơ quan đăng ký kinh doanh và công bố công khai. Trong thực tiễn, người đại diện theo pháp luật có quyền ký kết hợp đồng, mở tài khoản ngân hàng, thực hiện các thủ tục hành chính, thuế, lao động nhân danh doanh nghiệp. Ví dụ: Giám đốc Công ty TNHH A ký hợp đồng thuê văn phòng cho công ty – hợp đồng này ràng buộc quyền và nghĩa vụ của công ty, không phải của cá nhân Giám đốc. Điều 13 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật: phải thực hiện quyền và nghĩa vụ một cách trung thực, cẩn trọng, tốt nhất nhằm bảo đảm lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp; không được lạm dụng vị trí để tư lợi. Nếu vi phạm, người đại diện phải chịu trách nhiệm cá nhân và bồi thường thiệt hại. Điều 14 cho phép người đại diện theo pháp luật có thể ủy quyền lại cho người khác thực hiện một số quyền, nghĩa vụ, nhưng vẫn chịu trách nhiệm với doanh nghiệp về phạm vi ủy quyền.
Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định về người đại diện theo pháp luật, trong đó xác định số lượng người đại diện của doanh nghiệp. Theo đó, công ty có thể có một hoặc nhiều người đại diện theo pháp luật, tùy thuộc vào loại hình doanh nghiệp và quy định tại Điều lệ công ty. Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, thông thường chỉ có một người đại diện là Chủ tịch công ty hoặc Giám đốc. Đối với công ty cổ phần, Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị có thể quyết định số lượng người đại diện, thường là một hoặc hai người. Thẩm quyền của người đại diện theo pháp luật được quy định tại Điều lệ công ty và các quyết định của cơ quan quản lý nội bộ, nhưng phải tuân thủ quy định của pháp luật. Người đại diện có quyền nhân danh công ty thực hiện các giao dịch, ký kết hợp đồng, tham gia tố tụng, và thực hiện các quyền, nghĩa vụ khác theo quy định. Trường hợp công ty có nhiều người đại diện, Điều lệ cần phân định rõ thẩm quyền riêng lẻ hoặc thẩm quyền liên đới, nhằm tránh xung đột và bảo vệ quyền lợi của công ty.
Điều 13 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật. Người đại diện phải thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách trung thực, cẩn trọng, vì lợi ích hợp pháp của công ty. Nếu vi phạm, người đại diện phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh. Ví dụ, người đại diện ký hợp đồng vượt quá thẩm quyền được quy định trong Điều lệ mà không có sự ủy quyền hợp lệ, có thể phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với thiệt hại phát sinh.
Điều 14 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định về người đại diện theo ủy quyền. Người đại diện theo pháp luật có thể ủy quyền cho người khác thực hiện một phần quyền và nghĩa vụ của mình, nhưng phải tuân thủ Điều lệ và pháp luật. Việc ủy quyền không làm giảm trách nhiệm của người đại diện đối với công ty. Trong thực tiễn, doanh nghiệp thường sử dụng ủy quyền để linh hoạt trong giao dịch, ví dụ ủy quyền cho giám đốc chi nhánh ký kết hợp đồng. Tuy nhiên, cần lưu ý giới hạn thẩm quyền ủy quyền và thời hạn ủy quyền để tránh rủi ro pháp lý.
Như vậy, số lượng và thẩm quyền của người đại di
Theo quy định tại Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch của doanh nghiệp, đại diện cho doanh nghiệp với tư cách là nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Tòa án, Trọng tài và thực hiện các quyền, nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật. Trách nhiệm cụ thể của người đại diện theo pháp luật được quy định tại Điều 13 của Luật này.
Điều 13 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện các quyền và nghĩa vụ được giao một cách trung thực, cẩn trọng, tốt nhất nhằm bảo đảm lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Người đại diện theo pháp luật phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật, Điều lệ công ty, nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên hoặc Đại hội đồng cổ đông. Nếu vi phạm trách nhiệm này, gây thiệt hại cho doanh nghiệp hoặc cho bên thứ ba, người đại diện theo pháp luật phải chịu trách nhiệm cá nhân về các thiệt hại đó. Ngoài ra, người đại diện theo pháp luật còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử phạt vi phạm hành chính nếu hành vi vi phạm có dấu hiệu tội phạm hoặc vi phạm quy định quản lý nhà nước.
Trong thực tiễn, trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật đặt ra nhiều vấn đề pháp lý quan trọng. Ví dụ, giám đốc một công ty TNHH ký hợp đồng vay vốn ngân hàng với lãi suất cao mà không có nghị quyết của Hội đồng thành viên, dẫn đến công ty bị thiệt hại do không trả được nợ. Trong trường hợp này, giám đốc với tư cách người đại diện theo pháp luật có thể phải bồi thường thiệt hại cho công ty theo quy định tại Điều 13. Đồng thời, nếu hành vi vượt quá thẩm quyền, giao dịch có thể bị vô hiệu hoặc công ty không phải chịu trách nhiệm, trừ khi bên thứ ba ngay tình.
Điều 14 Luật Doanh nghiệp 2020 cũng quy định về người đại diện theo ủy quyền, nhưng việc ủy quyền không làm giảm trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật. Người đại diện theo pháp luật vẫn phải chịu trách nhiệm về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, kể cả khi đã ủy quyền cho người khác thực hiện. Do đó, việc lựa chọn người đại diện theo pháp luật cần thận trọng, bảo đảm người đó có đủ năng lực, uy tín và hiểu biết pháp lý để thực hiện đúng trách nhiệm theo quy định của pháp luật, tránh rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp và cá nhân người đại diện.
Quyền đại diện của người đại diện theo pháp luật không phải là vô hạn. Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định người đại diện theo pháp luật là người đại diện cho doanh nghiệp trong các giao dịch dân sự, nhưng thẩm quyền của họ bị giới hạn bởi hai yếu tố chính: (i) Điều lệ công ty và (ii) nghị quyết, quyết định của cơ quan có thẩm quyền nội bộ (Hội đồng thành viên, Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị).
Cụ thể, khoản 2 Điều 12 cho phép Điều lệ công ty quy định số lượng, chức danh và quyền, nghĩa vụ của người đại diện theo pháp luật, đồng thời xác định phạm vi giao dịch mà người này có thể tự quyết định mà không cần xin ý kiến cơ quan quản lý nội bộ. Mọi giao dịch vượt quá hạn mức này hoặc thuộc thẩm quyền phê duyệt của cấp cao hơn đều cần có nghị quyết hoặc quyết định hợp lệ. Nếu người đại diện tự ý giao kết mà không có sự chấp thuận đó, giao dịch có thể bị vô hiệu hoặc người đại diện phải chịu trách nhiệm cá nhân theo Điều 13.
Thực tiễn cho thấy nhiều tranh chấp phát sinh từ việc người đại diện theo pháp luật ký hợp đồng vay vốn, chuyển nhượng tài sản hoặc bảo lãnh vượt quá hạn mức được Điều lệ ủy quyền. Ví dụ: Điều lệ công ty TNHH hai thành viên quy định mọi khoản vay trên 5 tỷ đồng phải có nghị quyết của Hội đồng thành viên. Giám đốc kiêm người đại diện vẫn ký hợp đồng vay 10 tỷ đồng mà không có nghị quyết. Khi công ty mất khả năng thanh toán, ngân hàng kiện đòi nợ; tòa án có thể tuyên hợp đồng vô hiệu hoặc buộc giám đốc liên đới bồi thường thiệt hại.
Ngoài ra, Điều 14 Luật Doanh nghiệp 2020 mở rộng nguyên tắc này cho người đại diện theo ủy quyền: phạm vi đại diện được xác định trong hợp đồng ủy quyền và không được vượt quá thẩm quyền của người đại diện theo pháp luật. Do đó, mọi giao dịch phải được kiểm tra tính hợp lệ về thẩm quyền trước khi thực hiện để tránh rủi ro pháp lý.
Việc thay đổi người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp cần được thực hiện theo đúng quy định tại Điều 12, Điều 13 và Điều 14 Luật Doanh nghiệp 2020 (số 59/2020/QH14). Dưới đây là một số lưu ý quan trọng.
Thứ nhất, về điều kiện và thẩm quyền thay đổi. Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định người đại diện theo pháp luật là người thay mặt doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch, đại diện cho doanh nghiệp với tư cách nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Tòa án hoặc Trọng tài. Khi thay đổi người đại diện, doanh nghiệp phải đảm bảo người được bổ nhiệm đáp ứng các
Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:
Gửi thông tin vụ việc — Luật sư đánh giá và tư vấn hướng xử lý.
