Điều 132. Thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu 1. Thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu quy định tại các Điều 125, 126, 127, 128 và 129 của Bộ luật này là 02 năm, kể từ ngày: a) Người đại diện của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự biết hoặc phải biết người được đại diện tự mình xác lập, thực hiện giao dịch; b) Người bị nhầm lẫn, bị lừa dối biết hoặc phải biết giao dịch được xác lập do bị nhầm lẫn, do bị lừa dối; c) Người có hành vi đe dọa, cưỡng ép chấm dứt hành vi đe dọa, cưỡng ép; d) Người không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình xác lập giao dịch; đ) Giao dịch dân sự được xác lập trong trường hợp giao dịch dân sự không tuân thủ quy định về hình thức. 2. Hết thời hiệu quy định tại khoản 1 Điều này mà không có yêu cầu tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu thì giao dịch dân sự có hiệu lực. 3. Đối với giao dịch dân sự quy định tại Điều 123 và Điều 124 của Bộ luật này thì thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu không bị hạn chế.
Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch
Nội dung đang được biên soạn.
Nội dung đang được biên soạn.
Nội dung đang được biên soạn.
Nội dung đang được biên soạn.
Khi hết thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu theo Điều 132 Bộ luật Dân sự 2015, hậu quả pháp lý quan trọng nhất là quyền khởi kiện bị chấm dứt. Cụ thể, Tòa án sẽ không thụ lý giải quyết yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu nếu thời hiệu đã hết.
Theo khoản 2 Điều 149 Bộ luật Dân sự 2015, khi thời hiệu yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp đã hết thì quyền yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp chấm dứt. Điều này có nghĩa rằng, dù giao dịch có thể tồn tại vi phạm điều cấm hoặc trái đạo đức xã hội, nhưng nếu bên có quyền không khởi kiện trong thời hạn luật định (thường là 02 năm kể từ thời điểm biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm), thì Tòa án sẽ từ chối bảo vệ quyền lợi của họ thông qua cơ chế tuyên bố vô hiệu.
Ví dụ thực tiễn: A bán đất cho B bằng hợp đồng viết tay năm 2018, vi phạm quy định bắt buộc phải công chứng. Đến năm 2023, A mới phát hiện và kiện yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu. Tòa án sẽ bác yêu cầu này vì đã hết thời hiệu 02 năm (kể từ 2018 hoặc thời điểm A biết rõ vi phạm), trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Hậu quả thứ hai là giao dịch được xem như có hiệu lực pháp lý đối với các bên trong quan hệ thực tế. Mặc dù bản chất giao dịch có thể vi phạm, nhưng khi hết thời hiệu, pháp luật không còn công cụ để can thiệp tuyên bố vô hiệu thông qua Tòa án. Các bên phải chịu trách nhiệm về hậu quả của giao dịch như một quan hệ hợp đồng bình thường.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Điều 132 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định ngoại lệ: nếu giao dịch vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức xã hội thì thời hiệu không áp dụng, trừ trường hợp luật có quy định khác. Đây là giới hạn quan trọng để đảm bảo công lý trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.
Nội dung đang được biên soạn.
Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:
Gửi thông tin vụ việc — Luật sư đánh giá và tư vấn hướng xử lý.
