Bình luận Điều 125 Luật Đất đai 2024: Giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá | Công ty Luật Minh Bạch

Bình luận Điều 125 Luật Đất đai 2024: Giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá

Đất đai & nhà ở · Công ty Luật Minh Bạch · Cập nhật 2026/11

Điều 125. Giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất 1. Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê thông qua đấu giá quyền sử dụng đất trong các trường hợp sau đây: a) Dự án đầu tư sử dụng đất từ quỹ đất quy định tại khoản 1 Điều 217 của Luật này, trừ trường hợp quy định tại Điều 124 và Điều 126 của Luật này; b) Giao đất ở cho cá nhân trừ trường hợp quy định tại Điều 124 của Luật này. 2. Điều kiện để tiến hành đấu giá quyền sử dụng đất bao gồm: a) Đất đã được thu hồi và hoàn thành bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc không phải bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; trong khu vực dự án có hạ tầng giao thông đã được kết nối; b) Có trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện đã được phê duyệt vào mục đích sử dụng để đấu giá quyền sử dụng đất, trừ trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất đối với đất quy định tại điểm e khoản 1 Điều 217 của Luật này; c) Có quy hoạch chi tiết 1/500 được cơ quan nhà nước có thẩm quyền tổ chức lập và phê duyệt đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở; d) Có phương án đấu giá quyền sử dụng đất đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. 3. Tổ chức tham gia đấu giá quyền sử dụng đất trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này phải có đủ các điều kiện sau đây: a) Thuộc đối tượng được Nhà nước giao đất, cho thuê đất theo quy định tại Điều 119 và Điều 120 của Luật này; b) Bảo đảm các điều kiện quy định tại Điều 122 của Luật này đối với trường hợp giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư;

Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch

1. Nội dung Điều 125 Luật Đất đai 2024 (trích nguyên văn)

Điều 125. Giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất

1. Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê thông qua đấu giá quyền sử dụng đất trong các trường hợp sau đây:

  • a) Dự án đầu tư sử dụng đất từ quỹ đất quy định tại khoản 1 Điều 217 của Luật này, trừ trường hợp quy định tại Điều 124 và Điều 126 của Luật này;
  • b) Giao đất ở cho cá nhân trừ trường hợp quy định tại Điều 124 của Luật này.

2. Điều kiện để tiến hành đấu giá quyền sử dụng đất bao gồm:

  • a) Đất đã được thu hồi và hoàn thành bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc không phải bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; trong khu vực dự án có hạ tầng giao thông đã được kết nối;
  • b) Có trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện đã được phê duyệt vào mục đích sử dụng để đấu giá quyền sử dụng đất, trừ trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất đối với đất quy định tại điểm e khoản 1 Điều 217 của Luật này;
  • c) Có quy hoạch chi tiết 1/500 được cơ quan nhà nước có thẩm quyền tổ chức lập và phê duyệt đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở;
  • d) Có phương án đấu giá quyền sử dụng đất đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

3. Tổ chức tham gia đấu giá quyền sử dụng đất trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này phải có đủ các điều kiện sau đây:

  • a) Thuộc đối tượng được Nhà nước giao đất, cho thuê đất theo quy định tại Điều 119 và Điều 120 của Luật này;
  • b) Bảo đảm các điều kiện quy định tại Điều 122 của Luật này đối với trường hợp giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư; có năng lực, kinh nghiệm trong việc phát triển dự án;
  • c) Điều kiện khác theo quy định của pháp luật về đấu giá tài sản.

4. Cá nhân tham gia đấu giá quyền sử dụng đất phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

  • a) Thuộc đối tượng được Nhà nước giao đất, cho thuê đất quy định tại

Phân tích. Điều 125 giới hạn hai hình thức: giao đất có thu tiền và cho thuê trả tiền một lần. Đấu giá loại trừ giao đất/cho thuê không qua đấu giá tại Điều 124 (giao đất ở trực tiếp cho hộ gia đình, cá nhân thuộc diện chính sách, đất tôn giáo...) và Điều 126 (giao đất, cho thuê đất theo hình thức chỉ định thầu hoặc giao đất ở không đấu giá).

Ví dụ thực tiễn. UBND quận X đấu giá 5 ha đất ở cho cá nhân. Điều kiện: đất đã thu hồi, hoàn thành bồi thường, tái định cư; có trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện; có quy hoạch chi tiết 1/500; có phương án đấu giá được phê duyệt (khoản 2). Cá nhân trúng đấu giá phải thuộc đối tượng tại Điều 119, Điều 120 và đáp ứng điều kiện pháp luật về đấu giá tài sản (khoản 4).

2. Các trường hợp phải đấu giá quyền sử dụng đất

Căn cứ pháp lý: khoản 1 Điều 125 Luật Đất đai 2024 (31/2024/QH15).

Theo khoản 1 Điều 125, Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê thông qua đấu giá quyền sử dụng đất trong hai nhóm trường hợp:

  • Thứ nhất — dự án đầu tư sử dụng đất từ quỹ đất quy định tại khoản 1 Điều 217, trừ trường hợp thuộc Điều 124 (giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá) và Điều 126 (giao đất, cho thuê đất thông qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư) (điểm a khoản 1 Điều 125).
  • Thứ hai — giao đất ở cho cá nhân, trừ trường hợp quy định tại Điều 124 (điểm b khoản 1 Điều 125).

Hai nhóm này phản ánh phạm vi áp dụng kép của đấu giá: vừa là cơ chế phân bổ đất cho dự án đầu tư (đất sản xuất, kinh doanh, đất ở thương mại...), vừa là cơ chế giao đất ở cho hộ gia đình, cá nhân. Cách xác định mang tính loại trừ: đã thuộc diện đấu giá thì không áp dụng giao đất trực tiếp, trừ khi rơi vào ngoại lệ tại Điều 124 hoặc Điều 126.

Ví dụ thực tiễn: một lô đất ở đô thị đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, nằm trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện, được giao cho cá nhân làm nhà ở — thuộc điểm b khoản 1 Điều 125, phải đấu giá. Ngược lại, cùng lô đất đó nếu dùng cho dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại từ quỹ đất khoản 1 Điều 217 thì thuộc điểm a khoản 1 Điều 125, cũng phải đấu giá, trừ khi đáp ứng điều kiện đấu thầu tại Điều 126.

3. Điều kiện tổ chức đấu giá

Điều kiện tổ chức đấu giá được quy định tại khoản 2 Điều 125 Luật Đất đai 2024, gồm bốn điều kiện tích lũy. Thứ nhất, đất phải đã được thu hồi và hoàn thành bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc không phải bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đồng thời trong khu vực dự án có hạ tầng giao thông đã được kết nối (điểm a). Điều kiện này bảo đảm quỹ đất sạch, sẵn sàng bàn giao, tránh tranh chấp sau trúng đấu giá.

Thứ hai, đất phải có trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện đã được phê duyệt vào mục đích sử dụng để đấu giá quyền sử dụng đất, trừ trường hợp đấu giá đối với đất quy định tại điểm e khoản 1 Điều 217 (điểm b). Thứ ba, đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở phải có quy hoạch chi tiết 1/500 được cơ quan nhà nước có thẩm quyền tổ chức lập và phê duyệt (điểm c). Thứ tư, phải có phương án đấu giá quyền sử dụng đất đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt (điểm d).

Bốn điều kiện này có quan hệ chặt chẽ: kế hoạch sử dụng đất hằng năm bảo đảm tính khả thi về quỹ đất; quy hoạch chi tiết 1/500 bảo đảm tính cụ thể về không gian, hạ tầng; phương án đấu giá bảo đảm trình tự, thủ tục theo pháp luật về đấu giá tài sản. Thiếu bất kỳ điều kiện nào, việc đấu giá không được tiến hành hợp pháp.

Ví dụ thực tiễn: một dự án nhà ở tại đô thị có quỹ đất đã thu hồi, đã bồi thường xong nhưng chưa được đưa vào kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện thì chưa đủ điều kiện tổ chức đấu giá; cơ quan có thẩm quyền phải hoàn tất việc phê duyệt kế hoạch trước. Tương tự, dự án nhà ở chưa có quy hoạch chi tiết 1/500 được phê duyệt cũng không thể đấu giá theo điểm c khoản 2 Điều 125.

Việc tuân thủ đầy đủ các điều kiện tại khoản 2 Điều 125 là cơ sở pháp lý để kết quả đấu giá có hiệu lực, hạn chế rủi ro hủy kết quả và tranh chấp phát sinh.

4. Ví dụ áp dụng: đấu giá đất ở khu dân cư mới

Ví dụ áp dụng: đấu giá đất ở khu dân cư mới

Giả sử huyện X phê duyệt kế hoạch sử dụng đất hằng năm, trong đó có 20 lô đất ở tại khu dân cư mới thuộc quỹ đất do Nhà nước quản lý. Đất đã được thu hồi, hoàn thành bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; hạ tầng giao thông trong khu vực đã kết nối; có quy hoạch chi tiết 1/500 được phê duyệt và phương án đấu giá được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đây là trường hợp giao đất ở cho cá nhân thông qua đấu giá quyền sử dụng đất theo điểm b khoản 1 Điều 125 Luật Đất đai 2024.

Điều kiện tiến hành đấu giá được đáp ứng đầy đủ theo khoản 2 Điều 125: đất đã thu hồi và hoàn thành bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (điểm a); có trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện đã được phê duyệt (điểm b); có quy hoạch chi tiết 1/500 được phê duyệt đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở (điểm c); có phương án đấu giá đã được phê duyệt (điểm d).

Cá nhân tham gia đấu giá phải thuộc đối tượng được Nhà nước giao đất, cho thuê đất quy định tại khoản 4 Điều 125, đồng thời đáp ứng điều kiện khác theo pháp luật về đấu giá tài sản. Trường hợp cá nhân không thuộc đối tượng được giao đất ở theo Điều 124 thì không đủ điều kiện tham gia.

Trình tự thực hiện: cơ quan có thẩm quyền lập, phê duyệt phương án đấu giá; tổ chức đấu giá theo pháp luật về đấu giá tài sản; cá nhân trúng đấu giá được giao đất ở và nộp tiền sử dụng đất theo kết quả trúng đấu giá. Việc áp dụng đấu giá bảo đảm công khai, minh bạch, tăng thu ngân sách và lựa chọn chủ thể có nhu cầu, năng lực sử dụng đất hiệu quả, phù hợp mục tiêu của Điều 125.

Lưu ý: cần phân biệt với trường hợp giao đất ở không qua đấu giá theo Điều 124; chỉ khi không thuộc các trường hợp đó mới bắt buộc đấu giá theo điểm b khoản 1 Điều 125.

5. Ví dụ áp dụng: rủi ro khi trúng đấu giá nhưng chậm nộp tiền

Ví dụ áp dụng: rủi ro khi trúng đấu giá nhưng chậm nộp tiền

Ông A trúng đấu giá quyền sử dụng đất ở tại một dự án đã hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng, có quy hoạch chi tiết 1/500 và phương án đấu giá được phê duyệt — đáp ứng đủ điều kiện tại khoản 2 Điều 125 Luật Đất đai 2024. Ông A thuộc đối tượng được giao đất ở cho cá nhân theo điểm b khoản 1 Điều 125. Tuy nhiên, quá thời hạn nộp tiền sử dụng đất theo thông báo, ông A chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính.

Rủi ro pháp lý phát sinh:

  • Mất tiền đặt trước và bị loại kết quả: Theo pháp luật về đấu giá tài sản, người trúng đấu giá không nộp tiền đúng hạn bị coi là vi phạm nghĩa vụ, không được nhận lại tiền đặt trước; kết quả trúng đấu giá có thể bị hủy.
  • Không được giao đất: Việc giao đất có thu tiền sử dụng đất theo điểm b khoản 1 Điều 125 gắn với nghĩa vụ nộp tiền. Chậm nộp đồng nghĩa chưa đủ căn cứ để cơ quan nhà nước ban hành quyết định giao đất, cấp Giấy chứng nhận.
  • Chịu tiền chậm nộp: Khoản tiền sử dụng đất chậm nộp bị tính tiền chậm nộp theo quy định pháp luật về quản lý thuế, làm tăng chi phí thực tế so với giá trúng đấu giá.
  • Mất cơ hội, rủi ro quy hoạch: Trong thời gian chậm nộp, kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện hoặc phương án đấu giá có thể được điều chỉnh; lô đất có thể được tổ chức đấu giá lại, ông A không còn quyền ưu tiên.

Hệ quả: ông A vừa mất khoản đặt trước, vừa không có đất, vừa phát sinh nghĩa vụ tài chính bổ sung. Để hạn chế rủi ro, người trúng đấu giá cần chủ động sắp xếp nguồn lực tài chính ngay từ giai đoạn tham gia đấu giá, bảo đảm khả năng nộp đủ tiền sử dụng đất theo tiến độ thông báo; trường hợp có khó khăn cần liên hệ cơ quan thuế, cơ quan quản lý đất đai để được hướng dẫn kịp thời, tránh để phát sinh vi phạm nghĩa vụ tài chính.

6. Lưu ý thực tiễn và kết luận

Lưu ý thực tiễn

Điều kiện tại khoản 2 Điều 125 là điểm dễ vướng nhất khi triển khai. Yêu cầu "đất đã được thu hồi và hoàn thành bồi thường, hỗ trợ, tái định cư" (điểm a) buộc địa phương phải xử lý xong giải phóng mặt bằng trước khi đấu giá. Thực tế nhiều dự án đấu giá bị đình trệ vì còn hộ dân chưa nhận tiền bồi thường, dẫn đến không đủ điều kiện tổ chức đấu giá theo khoản 2. Ví dụ: một lô đất ở tại đô thị loại II đã có quy hoạch 1/500 và phương án đấu giá được duyệt, nhưng vướng một hộ chưa bàn giao mặt bằng — cơ quan chuyên môn không thể phê duyệt tổ chức đấu giá vì thiếu điều kiện điểm a khoản 2.

Điểm b khoản 2 yêu cầu đất phải có trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện đã được phê duyệt. Cần lưu ý ngoại lệ tại điểm e khoản 1 Điều 217 — trường hợp này không đòi hỏi điều kiện kế hoạch sử dụng đất hằng năm. Việc xác định sai trường hợp áp dụng ngoại lệ có thể làm phát sinh khiếu nại về tính hợp pháp của kết quả đấu giá.

Về chủ thể, khoản 3 và khoản 4 Điều 125 phân biệt điều kiện của tổ chức và cá nhân. Tổ chức phải đáp ứng Điều 119, Điều 120, Điều 122 và pháp luật về đấu giá tài sản; cá nhân tham gia đấu giá đất ở phải thuộc đối tượng được giao đất theo quy định. Thực tiễn cho thấy nhiều hồ sơ bị loại do không chứng minh được năng lực, kinh nghiệm phát triển dự án theo điểm b khoản 3.

Kết luận

Điều 125 Luật Đất đai 2024 đặt đấu giá quyền sử dụng đất thành phương thức chủ đạo để Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất và cho thuê đất trả tiền một lần, với hai nhóm trường hợp tại khoản 1. Tính minh bạch được bảo đảm qua bốn điều kiện tại khoản 2 và điều kiện chủ thể tại khoản 3, khoản 4. Để áp dụng hiệu quả, cơ quan quản lý cần hoàn tất giải phóng mặt bằng, cập nhật kế hoạch sử dụng đất hằng năm và phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 trước khi tổ chức đấu giá; đồng thời thẩm định kỹ năng lực của người tham gia để hạn chế rủi ro phát sinh sau trúng đấu giá.

Lưu ý khi áp dụng

Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:

  • Luật Đất đai 2024 (31/2024/QH15) - Điều 125
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý chính thức. Vụ việc của bạn cần được luật sư đánh giá trên hồ sơ cụ thể. Gửi thông tin vụ việc tại đây hoặc gọi 0987 892 333.
📞 💬 WhatsApp