Bình luận Điều 77 Luật SHTT: Đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại | Công ty Luật Minh Bạch

Bình luận Điều 77 Luật SHTT: Đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại

Sở hữu trí tuệ · Công ty Luật Minh Bạch · Cập nhật 2026/11

Điều 77. Đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại Tên của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp hoặc chủ thể khác không liên quan đến hoạt động kinh doanh thì không được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại. Khoản này được bổ sung theo quy định tại điểm b khoản 21 Điều 1 của Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 4 năm 2026. Đoạn mở đầu này được sửa đổi, bổ sung theo quy định tại khoản 23 Điều 1 của Luật số 07/2022/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2023.

Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch

1. Nội dung Điều 77 Luật Sở hữu trí tuệ

Nội dung Điều 77 Luật Sở hữu trí tuệ

Điều 77 quy định nhóm đối tượng bị loại trừ khỏi khả năng được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại. Theo điều luật, tên của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp hoặc chủ thể khác không liên quan đến hoạt động kinh doanh thì không được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại.

Quy định này xuất phát từ chức năng của tên thương mại theo Điều 76 Luật Sở hữu trí tuệ: tên thương mại dùng để phân biệt chủ thể kinh doanh trong hoạt động thương mại. Chủ thể không kinh doanh không có nhu cầu và không có căn cứ để xác lập quyền đối với tên thương mại. Việc loại trừ còn ngăn nguy cơ tổ chức, cá nhân lợi dụng tên của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội để tạo nhầm lẫn về nguồn gốc chủ thể cung cấp hàng hóa, dịch vụ.

Điều luật được sửa đổi, bổ sung qua hai giai đoạn. Đoạn mở đầu được sửa đổi theo khoản 23 Điều 1 Luật số 07/2022/QH15, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2023. Nội dung hiện hành được bổ sung theo điểm b khoản 21 Điều 1 Luật số 131/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 4 năm 2026.

Ví dụ thực tiễn: tên "Ủy ban nhân dân quận X" hay "Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam" không thể được đăng ký và bảo hộ là tên thương mại, kể cả khi các chủ thể này có hoạt động phụ trợ mang tính kinh doanh. Ngược lại, một doanh nghiệp nhà nước hoạt động kinh doanh vẫn có thể được bảo hộ tên thương mại nếu đáp ứng điều kiện tại Điều 76 và không thuộc trường hợp loại trừ tại Điều 77.

Điều 77 cần được đọc cùng Điều 76 (điều kiện chung của tên thương mại) và Điều 78 (điều kiện cụ thể của tên thương mại) để xác định đầy đủ khả năng bảo hộ.

2. Phân tích các khái niệm và điều kiện pháp lý

Phạm vi điều chỉnh. Điều 77 Luật SHTT xác định nhóm đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại. Điều luật loại trừ dựa trên hai trục: (i) loại chủ thể và (ii) tính chất hoạt động gắn với chủ thể đó.

Khái niệm "chủ thể không liên quan đến hoạt động kinh doanh". Điều 77 liệt kê: cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp "hoặc chủ thể khác không liên quan đến hoạt động kinh doanh". Cụm "hoặc chủ thể khác" mở rộng phạm vi loại trừ, không đóng khung theo danh sách. Điều kiện loại trừ là tính chất phi kinh doanh của chủ thể, không chỉ tên gọi tổ chức.

Hệ quả pháp lý. Tên thương mại được bảo hộ khi đáp ứng điều kiện tại Điều 76 Luật SHTT: là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinh doanh để phân biệt chủ thể kinh doanh với chủ thể kinh doanh khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh. Điều 77 đóng vai trò giới hạn: chủ thể phi kinh doanh không thể đăng ký tên thương mại, dù tên gọi trùng hoặc tương tự tên thương mại đang được bảo hộ.

Ví dụ thực tiễn. Một hội nghề nghiệp hoạt động thuần phi lợi nhuận không được bảo hộ tên gọi với danh nghĩa tên thương mại. Ngược lại, nếu hội thành lập pháp nhân kinh doanh độc lập, pháp nhân đó có thể đăng ký tên thương mại theo Điều 76. Tương tự, tên cơ quan nhà nước như "Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh X" không được bảo hộ tên thương mại; nhưng tên viết tắt dùng trong hoạt động kinh doanh của đơn vị sự nghiệp trực thuộc có thể được xem xét nếu đáp ứng điều kiện Điều 76.

Lưu ý áp dụng. Điều 77 không loại trừ khả năng bảo hộ các đối tượng SHTT khác (nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý) cho tên gọi thuộc phạm vi điều luật, nếu đáp ứng điều kiện tương ứng. Việc xác định "liên quan đến hoạt động kinh doanh" căn cứ chức năng, mục đích hoạt động thực tế của chủ thể, không chỉ điều lệ.

3. Thực tiễn áp dụng và lưu ý cho doanh nghiệp

Thực tiễn áp dụng. Điều 77 Luật SHTT loại trừ bảo hộ tên thương mại đối với tên cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp hoặc chủ thể khác không liên quan hoạt động kinh doanh. Cơ quan đăng ký và cơ quan xử lý xâm phạm căn cứ điều kiện bảo hộ tại Điều 76 và giới hạn tại Điều 77 để từ chối hoặc bác bỏ yêu cầu.

Thực tiễn phát sinh hai tình huống điển hình. Thứ nhất, doanh nghiệp chọn tên trùng hoặc tương tự tên cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội để tạo nhầm lẫn về chủ thể. Dạng này thường bị xử lý theo Điều 77 kết hợp Điều 129 về hành vi xâm phạm quyền đối với tên thương mại. Thứ hai, doanh nghiệp sử dụng tên của tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong lĩnh vực có hoạt động kinh doanh. Cần phân biệt: Điều 77 chỉ loại trừ khi chủ thể đó "không liên quan đến hoạt động kinh doanh"; nếu tổ chức có hoạt động kinh doanh, việc loại trừ không đương nhiên áp dụng.

Lưu ý cho doanh nghiệp.

  • Kiểm tra tên dự kiến không trùng, không tương tự tên cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức xã hội trước khi đăng ký kinh doanh và xác lập tên thương mại.
  • Phân định rõ chủ thể mang tên có hoạt động kinh doanh hay không — đây là căn cứ quyết định phạm vi loại trừ tại Điều 77.
  • Bảo đảm tên thương mại đáp ứng đồng thời Điều 76 (khả năng phân biệt) và không thuộc Điều 77; thiếu một điều kiện đều không được bảo hộ.
  • Khi bị từ chối hoặc bị khiếu nại, viện dẫn trực tiếp cấu trúc Điều 77 và lập luận về tính "liên quan đến hoạt động kinh doanh" của chủ thể.

Doanh nghiệp nên rà soát tên thương mại định kỳ, đặc biệt sau ngày 01 tháng 4 năm 2026 khi quy định bổ sung tại điểm b khoản 21 Điều 1 Luật số 131/2025/QH15 có hiệu lực, để tránh rủi ro bị loại trừ bảo hộ hoặc bị xử lý xâm phạm.

4. Kết luận và kiến nghị

Kết luận

Điều 77 Luật SHTT (hợp nhất 2026) loại trừ bảo hộ tên thương mại đối với tên cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và chủ thể khác không liên quan hoạt động kinh doanh. Quy định bảo đảm tên thương mại chỉ gắn với chủ thể kinh doanh, tránh chiếm dụng tên tổ chức công vì mục đích thương mại. Điểm b khoản 21 Điều 1 Luật số 131/2025/QH15 bổ sung nhóm "chủ thể khác không liên quan đến hoạt động kinh doanh", hiệu lực 01/4/2026, mở rộng phạm vi loại trừ, khắc phục khoảng trống trước đây.

Thực tiễn: cá nhân đăng ký "Ủy ban nhân dân Quận X" làm tên thương mại cho dịch vụ tư vấn — không được bảo hộ do tên cơ quan nhà nước. Tương tự, tên hội từ thiện, quỹ xã hội không gắn kinh doanh cũng bị loại trừ.

Kiến nghị

  • Cơ quan đăng ký cần hướng dẫn xác định "chủ thể khác không liên quan đến hoạt động kinh doanh" theo Điều 77, tránh loại trừ quá rộng với tổ chức vừa công vừa có hoạt động kinh doanh hợp pháp.
  • Bổ sung tiêu chí phân biệt tên tổ chức công với nhãn hiệu/tên thương mại hợp pháp của đơn vị sự nghiệp công lập có hoạt động kinh doanh.
  • Tăng cường rà soát, từ chối cấp văn bằng bảo hộ với dấu hiệu trùng tên cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội theo Điều 77.

Lưu ý khi áp dụng

Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:

  • Luật Sở hữu trí tuệ (văn bản hợp nhất 2026) - Điều 77
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý chính thức. Vụ việc của bạn cần được luật sư đánh giá trên hồ sơ cụ thể. Gửi thông tin vụ việc tại đây hoặc gọi 0987 892 333.
📞 💬 WhatsApp