Điều 77. Đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại Tên của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp hoặc chủ thể khác không liên quan đến hoạt động kinh doanh thì không được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại. Khoản này được bổ sung theo quy định tại điểm b khoản 21 Điều 1 của Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 4 năm 2026. Đoạn mở đầu này được sửa đổi, bổ sung theo quy định tại khoản 23 Điều 1 của Luật số 07/2022/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2023.
Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch
Nội dung Điều 77 Luật Sở hữu trí tuệ
Điều 77 quy định nhóm đối tượng bị loại trừ khỏi khả năng được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại. Theo điều luật, tên của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp hoặc chủ thể khác không liên quan đến hoạt động kinh doanh thì không được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại.
Quy định này xuất phát từ chức năng của tên thương mại theo Điều 76 Luật Sở hữu trí tuệ: tên thương mại dùng để phân biệt chủ thể kinh doanh trong hoạt động thương mại. Chủ thể không kinh doanh không có nhu cầu và không có căn cứ để xác lập quyền đối với tên thương mại. Việc loại trừ còn ngăn nguy cơ tổ chức, cá nhân lợi dụng tên của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội để tạo nhầm lẫn về nguồn gốc chủ thể cung cấp hàng hóa, dịch vụ.
Điều luật được sửa đổi, bổ sung qua hai giai đoạn. Đoạn mở đầu được sửa đổi theo khoản 23 Điều 1 Luật số 07/2022/QH15, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2023. Nội dung hiện hành được bổ sung theo điểm b khoản 21 Điều 1 Luật số 131/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 4 năm 2026.
Ví dụ thực tiễn: tên "Ủy ban nhân dân quận X" hay "Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam" không thể được đăng ký và bảo hộ là tên thương mại, kể cả khi các chủ thể này có hoạt động phụ trợ mang tính kinh doanh. Ngược lại, một doanh nghiệp nhà nước hoạt động kinh doanh vẫn có thể được bảo hộ tên thương mại nếu đáp ứng điều kiện tại Điều 76 và không thuộc trường hợp loại trừ tại Điều 77.
Điều 77 cần được đọc cùng Điều 76 (điều kiện chung của tên thương mại) và Điều 78 (điều kiện cụ thể của tên thương mại) để xác định đầy đủ khả năng bảo hộ.
Phạm vi điều chỉnh. Điều 77 Luật SHTT xác định nhóm đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa tên thương mại. Điều luật loại trừ dựa trên hai trục: (i) loại chủ thể và (ii) tính chất hoạt động gắn với chủ thể đó.
Khái niệm "chủ thể không liên quan đến hoạt động kinh doanh". Điều 77 liệt kê: cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp "hoặc chủ thể khác không liên quan đến hoạt động kinh doanh". Cụm "hoặc chủ thể khác" mở rộng phạm vi loại trừ, không đóng khung theo danh sách. Điều kiện loại trừ là tính chất phi kinh doanh của chủ thể, không chỉ tên gọi tổ chức.
Hệ quả pháp lý. Tên thương mại được bảo hộ khi đáp ứng điều kiện tại Điều 76 Luật SHTT: là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinh doanh để phân biệt chủ thể kinh doanh với chủ thể kinh doanh khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh. Điều 77 đóng vai trò giới hạn: chủ thể phi kinh doanh không thể đăng ký tên thương mại, dù tên gọi trùng hoặc tương tự tên thương mại đang được bảo hộ.
Ví dụ thực tiễn. Một hội nghề nghiệp hoạt động thuần phi lợi nhuận không được bảo hộ tên gọi với danh nghĩa tên thương mại. Ngược lại, nếu hội thành lập pháp nhân kinh doanh độc lập, pháp nhân đó có thể đăng ký tên thương mại theo Điều 76. Tương tự, tên cơ quan nhà nước như "Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh X" không được bảo hộ tên thương mại; nhưng tên viết tắt dùng trong hoạt động kinh doanh của đơn vị sự nghiệp trực thuộc có thể được xem xét nếu đáp ứng điều kiện Điều 76.
Lưu ý áp dụng. Điều 77 không loại trừ khả năng bảo hộ các đối tượng SHTT khác (nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý) cho tên gọi thuộc phạm vi điều luật, nếu đáp ứng điều kiện tương ứng. Việc xác định "liên quan đến hoạt động kinh doanh" căn cứ chức năng, mục đích hoạt động thực tế của chủ thể, không chỉ điều lệ.
Thực tiễn áp dụng. Điều 77 Luật SHTT loại trừ bảo hộ tên thương mại đối với tên cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp hoặc chủ thể khác không liên quan hoạt động kinh doanh. Cơ quan đăng ký và cơ quan xử lý xâm phạm căn cứ điều kiện bảo hộ tại Điều 76 và giới hạn tại Điều 77 để từ chối hoặc bác bỏ yêu cầu.
Thực tiễn phát sinh hai tình huống điển hình. Thứ nhất, doanh nghiệp chọn tên trùng hoặc tương tự tên cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội để tạo nhầm lẫn về chủ thể. Dạng này thường bị xử lý theo Điều 77 kết hợp Điều 129 về hành vi xâm phạm quyền đối với tên thương mại. Thứ hai, doanh nghiệp sử dụng tên của tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong lĩnh vực có hoạt động kinh doanh. Cần phân biệt: Điều 77 chỉ loại trừ khi chủ thể đó "không liên quan đến hoạt động kinh doanh"; nếu tổ chức có hoạt động kinh doanh, việc loại trừ không đương nhiên áp dụng.
Lưu ý cho doanh nghiệp.
Doanh nghiệp nên rà soát tên thương mại định kỳ, đặc biệt sau ngày 01 tháng 4 năm 2026 khi quy định bổ sung tại điểm b khoản 21 Điều 1 Luật số 131/2025/QH15 có hiệu lực, để tránh rủi ro bị loại trừ bảo hộ hoặc bị xử lý xâm phạm.
Kết luận
Điều 77 Luật SHTT (hợp nhất 2026) loại trừ bảo hộ tên thương mại đối với tên cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và chủ thể khác không liên quan hoạt động kinh doanh. Quy định bảo đảm tên thương mại chỉ gắn với chủ thể kinh doanh, tránh chiếm dụng tên tổ chức công vì mục đích thương mại. Điểm b khoản 21 Điều 1 Luật số 131/2025/QH15 bổ sung nhóm "chủ thể khác không liên quan đến hoạt động kinh doanh", hiệu lực 01/4/2026, mở rộng phạm vi loại trừ, khắc phục khoảng trống trước đây.
Thực tiễn: cá nhân đăng ký "Ủy ban nhân dân Quận X" làm tên thương mại cho dịch vụ tư vấn — không được bảo hộ do tên cơ quan nhà nước. Tương tự, tên hội từ thiện, quỹ xã hội không gắn kinh doanh cũng bị loại trừ.
Kiến nghị
Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm: