Bình luận Điều 120 Luật Đất đai 2024: Cho thuê đất | Công ty Luật Minh Bạch

Bình luận Điều 120 Luật Đất đai 2024: Cho thuê đất

Đất đai & nhà ở · Công ty Luật Minh Bạch · Cập nhật 2026/11

Điều 120. Cho thuê đất 1. Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê hoặc thu tiền thuê đất hằng năm đối với các trường hợp không thuộc trường hợp quy định tại Điều 118 và Điều 119 của Luật này. 2. Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê trong các trường hợp sau đây: a) Sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối; b) Sử dụng đất khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp; đất sử dụng vào mục đích công cộng có mục đích kinh doanh; sử dụng đất thương mại, dịch vụ để hoạt động du lịch, kinh doanh văn phòng; c) Sử dụng đất để xây dựng nhà ở xã hội cho thuê theo quy định của pháp luật về nhà ở. 3. Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hằng năm trong các trường hợp sau đây: a) Các trường hợp không thuộc quy định tại khoản 2 Điều này; b) Các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này mà có nhu cầu trả tiền thuê đất hằng năm; c) Đơn vị sự nghiệp công lập lựa chọn hình thức thuê đất theo quy định tại khoản 3 Điều 30 của Luật này. 4. Việc cho thuê đất quy định tại Điều này được thực hiện theo quy định tại các điều 124, 125 và 126 của Luật này.

Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch

1. Nội dung Điều 120 Luật Đất đai 2024 (trích nguyên văn)

Điều 120. Cho thuê đất

1. Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê hoặc thu tiền thuê đất hằng năm đối với các trường hợp không thuộc trường hợp quy định tại Điều 118 và Điều 119 của Luật này.

2. Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê trong các trường hợp sau đây:

a) Sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối;

b) Sử dụng đất khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp; đất sử dụng vào mục đích công cộng có mục đích kinh doanh; sử dụng đất thương mại, dịch vụ để hoạt động du lịch, kinh doanh văn phòng;

c) Sử dụng đất để xây dựng nhà ở xã hội cho thuê theo quy định của pháp luật về nhà ở.

3. Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hằng năm trong các trường hợp sau đây:

a) Các trường hợp không thuộc quy định tại khoản 2 Điều này;

b) Các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này mà có nhu cầu trả tiền thuê đất hằng năm;

c) Đơn vị sự nghiệp công lập lựa chọn hình thức thuê đất theo quy định tại khoản 3 Điều 30 của Luật này.

4. Việc cho thuê đất quy định tại Điều này được thực hiện theo quy định tại các điều 124, 125 và 126 của Luật này.

Phân tích: Điều 120 xác lập hai hình thức trả tiền thuê: một lần cho cả thời gian thuê (khoản 2) và hằng năm (khoản 3). Khoản 1 là quy định bao trùm, loại trừ các trường hợp giao đất, cho thuê đất đã nêu tại Điều 118, Điều 119. Khoản 2 ấn định nhóm ngành ưu tiên trả một lần — nông lâm thủy sản, làm muối, khu công nghiệp, nhà ở xã hội cho thuê. Khoản 3 mở đường linh hoạt: doanh nghiệp thuộc khoản 2 vẫn được chọn trả hằng năm nếu có nhu cầu (điểm b).

Ví dụ: Doanh nghiệp thuê đất khu công nghiệp xây nhà xưởng thuộc điểm b khoản 2, mặc định trả tiền một lần; nếu muốn giảm áp lực vốn ban đầu, được chuyển sang trả hằng năm theo điểm b khoản 3.

Liên kết: Trình tự, thẩm quyền cho thuê đất thực hiện theo Điều 124 (giao đất, cho thuê đất), Điều 125 (đấu giá quyền sử dụng đất), Điều 126 (đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư).

2. Đối tượng được Nhà nước cho thuê đất

Đối tượng được Nhà nước cho thuê đất được xác định theo phương thức trả tiền thuê, phân thành hai nhóm tại khoản 2 và khoản 3 Điều 120 Luật Đất đai 2024.

Nhóm thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê (khoản 2) gồm: (i) dự án đầu tư sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối; (ii) sử dụng đất khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp; đất mục đích công cộng có mục đích kinh doanh; đất thương mại, dịch vụ để du lịch, kinh doanh văn phòng; (iii) xây dựng nhà ở xã hội cho thuê theo pháp luật về nhà ở. Đây là các đối tượng có khả năng thu hồi vốn dài hạn, gắn với hạ tầng và mục tiêu an sinh.

Nhóm thuê đất trả tiền hằng năm (khoản 3) gồm: các trường hợp không thuộc khoản 2; các trường hợp thuộc khoản 2 nhưng có nhu cầu trả tiền hằng năm; và đơn vị sự nghiệp công lập lựa chọn hình thức thuê đất theo khoản 3 Điều 30. Quy định mở này bảo đảm tính linh hoạt, tránh áp đặt một phương thức trả tiền duy nhất.

Về phạm vi, khoản 1 Điều 120 xác lập nguyên tắc bao trùm: Nhà nước cho thuê đất đối với mọi trường hợp không thuộc diện giao đất, cho thuê đất quy định tại Điều 118 và Điều 119. Nói cách khác, cho thuê đất là phương thức mặc định cho các chủ thể không đáp ứng điều kiện giao đất hoặc không thuộc diện đấu giá, đấu thầu theo Điều 119.

Ví dụ thực tiễn: doanh nghiệp thuê đất trong khu công nghiệp để xây nhà xưởng được trả tiền một lần (điểm b khoản 2); hộ kinh doanh thuê đất thương mại, dịch vụ mở cửa hàng bán lẻ trả tiền hằng năm (điểm a khoản 3). Việc cho thuê được thực hiện theo trình tự tại các điều 124, 125 và 126 Luật này (khoản 4).

3. Hai hình thức trả tiền thuê đất

Hai hình thức trả tiền thuê đất

Điều 120 Luật Đất đai 2024 (31/2024/QH15) xác lập hai hình thức trả tiền thuê đất: trả một lần cho cả thời gian thuê (khoản 2) và trả hằng năm (khoản 3). Việc phân định không chỉ mang tính kỹ thuật tài chính mà phản ánh chính sách ưu đãi theo mục đích sử dụng đất và loại chủ thể.

Thứ nhất, trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê. Khoản 2 giới hạn ở ba nhóm: (a) dự án đầu tư sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối; (b) đất khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp, đất công cộng có mục đích kinh doanh, đất thương mại dịch vụ để du lịch, kinh doanh văn phòng; (c) đất xây dựng nhà ở xã hội cho thuê. Đây là các lĩnh vực khuyến khích đầu tư, cần vốn dài hạn và ổn định chi phí. Ví dụ: doanh nghiệp thuê đất khu công nghiệp trả một lần được chủ động hạch toán chi phí, giảm rủi ro biến động tiền thuê theo chu kỳ điều chỉnh giá đất.

Thứ hai, trả tiền thuê đất hằng năm. Khoản 3 mở rộng cho: (a) mọi trường hợp không thuộc khoản 2; (b) chính các trường hợp khoản 2 nếu nhà đầu tư có nhu cầu; (c) đơn vị sự nghiệp công lập lựa chọn hình thức thuê đất theo khoản 3 Điều 30. Điểm (b) thể hiện tính linh hoạt: nhà đầu tư thuộc diện ưu đãi vẫn có thể chọn trả hằng năm để giảm gánh nặng vốn ban đầu. Ví dụ: doanh nghiệp thuê đất thương mại dịch vụ phục vụ du lịch có thể chọn trả hằng năm thay vì trả một lần, phù hợp dòng tiền ngắn hạn.

Hệ quả pháp lý đi kèm: hình thức trả tiền quyết định quyền và nghĩa vụ của người thuê đất, đặc biệt về chuyển nhượng, thế chấp tài sản gắn liền với đất. Khoản 4 dẫn chiếu áp dụng thủ tục tại các điều 124, 125, 126. Việc lựa chọn hình thức phải được thể hiện trong quyết định cho thuê đất và hợp đồng thuê đất, tránh tùy tiện thay đổi giữa chừng gây xáo trộn nghĩa vụ tài chính.

4. Ví dụ áp dụng: doanh nghiệp thuê đất trả tiền một lần

Ví dụ áp dụng: doanh nghiệp thuê đất trả tiền một lần

Công ty A được Nhà nước cho thuê 5 ha đất trong khu công nghiệp để xây dựng nhà xưởng sản xuất. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 120 Luật Đất đai 2024, trường hợp sử dụng đất khu công nghiệp thuộc diện Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê. Theo khoản 1 Điều 120, hình thức thu tiền một lần chỉ áp dụng với các trường hợp không thuộc Điều 118 và Điều 119; đất khu công nghiệp không nằm trong diện giao đất hay công nhận quyền sử dụng đất nên phải thuê.

Giả sử thời hạn thuê 50 năm, tiền thuê được xác định một lần cho cả thời gian thuê theo giá đất tại thời điểm quyết định cho thuê. Công ty A nộp đủ tiền thuê một lần, được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thuê. Khoản 3 Điều 120 cho phép doanh nghiệp trong khu công nghiệp có nhu cầu trả tiền thuê hằng năm thay vì một lần; nếu Công ty A chọn phương án này thì áp dụng điểm b khoản 3 Điều 120. Việc lựa chọn ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ tài chính: trả một lần giúp cố định chi phí, tránh biến động giá đất về sau, nhưng đòi hỏi vốn lớn ban đầu.

Trình tự, thủ tục cho thuê đất thực hiện theo các điều 124, 125 và 126 Luật Đất đai 2024 (khoản 4 Điều 120). Như vậy, doanh nghiệp sử dụng đất khu công nghiệp cần xác định rõ hình thức trả tiền ngay từ giai đoạn lập dự án và làm thủ tục thuê đất, vì hình thức này chi phối toàn bộ nghĩa vụ tài chính và quyền của người sử dụng đất trong suốt thời gian thuê.

5. Ví dụ áp dụng: thuê đất trả tiền hằng năm và hệ quả khi chuyển nhượng

Ví dụ áp dụng. Doanh nghiệp A thuê đất thương mại, dịch vụ 2.000 m² tại đô thị để kinh doanh văn phòng, lựa chọn trả tiền thuê đất hằng năm. Căn cứ điểm b khoản 2 và điểm b khoản 3 Điều 120 Luật Đất đai 2024, đất thương mại, dịch vụ để kinh doanh văn phòng thuộc trường hợp được thu tiền một lần cho cả thời gian thuê, nhưng A có nhu cầu trả hằng năm nên được Nhà nước cho thuê thu tiền hằng năm. Hình thức này phù hợp với khoản 1 Điều 120: các trường hợp không thuộc Điều 118, Điều 119 được cho thuê đất theo một trong hai hình thức trả tiền.

Hệ quả khi chuyển nhượng. Đất thuê trả tiền hằng năm không được chuyển nhượng quyền sử dụng đất; doanh nghiệp A chỉ được chuyển nhượng tài sản gắn liền với đất thuê, và bên nhận chuyển nhượng phải tiếp tục thuê đất theo hình thức trả tiền hằng năm. Nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước không chấm dứt theo hợp đồng chuyển nhượng tài sản. Ngược lại, nếu A trả tiền thuê một lần cho cả thời gian thuê theo điểm b khoản 2 Điều 120, A có quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất thuê trong thời hạn còn lại, gắn với việc chuyển nhượng tài sản trên đất.

Phân tích. Sự khác biệt về hệ quả chuyển nhượng xuất phát từ bản chất hình thức trả tiền: trả một lần thể hiện nghĩa vụ tài chính đã hoàn tất, tạo cơ sở pháp lý cho giao dịch quyền sử dụng đất; trả hằng năm duy trì quan hệ thuê đất với Nhà nước, nên giao dịch chỉ giới hạn ở tài sản gắn liền với đất. Việc cho thuê đất tại Điều 120 được thực hiện theo trình tự, thủ tục tại các điều 124, 125 và 126 Luật Đất đai 2024 (khoản 4 Điều 120). Doanh nghiệp A cần xác định rõ hình thức trả tiền ngay khi được Nhà nước cho thuê đất để tránh rủi ro khi dự định chuyển nhượng về sau.

6. Lưu ý thực tiễn và kết luận

Lưu ý thực tiễn

Thứ nhất, phân định Điều 120 với Điều 118, Điều 119 là thao tác pháp lý bắt buộc trước khi xác định hình thức giao đất. Khoản 1 Điều 120 chỉ áp dụng cho trường hợp không thuộc diện giao đất ở, giao đất khác; nhầm lẫn dẫn tới sai thẩm quyền, sai hình thức trả tiền.

Thứ hai, quyền chọn trả tiền thuê hằng năm tại điểm b khoản 3 là điểm mới đáng chú ý. Nhà đầu tư thuộc khoản 2 vẫn được chuyển sang trả hằng năm nếu có nhu cầu — cần thể hiện rõ trong hồ sơ, phương án tài chính, tránh mặc định áp dụng thu tiền một lần.

Thứ ba, thời điểm xác định tiền thuê và đơn giá thuê phải gắn với trình tự tại các điều 124, 125, 126. Ví dụ: dự án nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp thuộc điểm b khoản 2, nếu chọn trả hằng năm thì tiền thuê được điều chỉnh theo khung giá đất định kỳ — khác biệt lớn về dòng tiền so với trả một lần.

Thứ tư, đất nhà ở xã hội cho thuê (điểm c khoản 2) chỉ áp dụng thu tiền một lần khi đúng điều kiện pháp luật về nhà ở; sai đối tượng, sai mục đích dẫn tới thu hồi đất, truy thu nghĩa vụ tài chính.

Kết luận

Điều 120 Luật Đất đai 2024 hoàn thiện cơ chế cho thuê đất theo hướng phân loại rõ đối tượng, mở quyền lựa chọn hình thức trả tiền, gắn chặt với trình tự thủ tục tại các điều 124, 125, 126. Doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp cần rà soát loại dự án, mục đích sử dụng trước khi quyết định hình thức thuê; cơ quan quản lý cần kiểm soát chặt điều kiện chuyển đổi để bảo đảm công khai, minh bạch nghĩa vụ tài chính về đất.

Lưu ý khi áp dụng

Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:

  • Luật Đất đai 2024 (31/2024/QH15) - Điều 120
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý chính thức. Vụ việc của bạn cần được luật sư đánh giá trên hồ sơ cụ thể. Gửi thông tin vụ việc tại đây hoặc gọi 0987 892 333.
📞 💬 WhatsApp