Bình luận Điều 118 Luật Đất đai 2024: Giao đất không thu tiền sử dụng đất | Công ty Luật Minh Bạch

Bình luận Điều 118 Luật Đất đai 2024: Giao đất không thu tiền sử dụng đất

Đất đai & nhà ở · Công ty Luật Minh Bạch · Cập nhật 2026/11

Điều 118. Giao đất không thu tiền sử dụng đất 1. Cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được giao đất nông nghiệp trong hạn mức quy định tại Điều 176 của Luật này. 2. Đất xây dựng trụ sở cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội; tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức khác được thành lập theo quy định của pháp luật và được Nhà nước giao nhiệm vụ, hỗ trợ kinh phí hoạt động thường xuyên; đất quốc phòng, an ninh; đất sử dụng vào mục đích công cộng không nhằm mục đích kinh doanh; đất nghĩa trang, nhà tang lễ, cơ sở hỏa táng, đất cơ sở lưu giữ tro cốt không thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 119 của Luật này; đất tín ngưỡng để bồi thường cho trường hợp Nhà nước thu hồi đất tín ngưỡng. 3. Người sử dụng đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất. 4. Đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng đất xây dựng công trình sự nghiệp. 5. Cộng đồng dân cư sử dụng đất nông nghiệp; tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc sử dụng đất quy định tại khoản 2 Điều 213 của Luật này. 6. Cơ quan, tổ chức sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở công vụ theo quy định của pháp luật về nhà ở. 7. Đồng bào dân tộc thiểu số không phải là cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng thuộc đối tượng giao đất không thu tiền sử dụng đất theo chính sách quy định tại Điều 16 của Luật này. 8. Tổ chức sử dụng đất để xây dựng nhà ở phục vụ tái định cư theo dự án của Nhà nướ

Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch

1. Nội dung Điều 118 Luật Đất đai 2024 (trích nguyên văn)

Điều 118. Giao đất không thu tiền sử dụng đất

1. Cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được giao đất nông nghiệp trong hạn mức quy định tại Điều 176 của Luật này.

2. Đất xây dựng trụ sở cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội; tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức khác được thành lập theo quy định của pháp luật và được Nhà nước giao nhiệm vụ, hỗ trợ kinh phí hoạt động thường xuyên; đất quốc phòng, an ninh; đất sử dụng vào mục đích công cộng không nhằm mục đích kinh doanh; đất nghĩa trang, nhà tang lễ, cơ sở hỏa táng, đất cơ sở lưu giữ tro cốt không thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 119 của Luật này; đất tín ngưỡng để bồi thường cho trường hợp Nhà nước thu hồi đất tín ngưỡng.

3. Người sử dụng đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất.

4. Đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng đất xây dựng công trình sự nghiệp.

5. Cộng đồng dân cư sử dụng đất nông nghiệp; tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc sử dụng đất quy định tại khoản 2 Điều 213 của Luật này.

6. Cơ quan, tổ chức sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở công vụ theo quy định của pháp luật về nhà ở.

7. Đồng bào dân tộc thiểu số không phải là cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng thuộc đối tượng giao đất không thu tiền sử dụng đất theo chính sách quy định tại Điều 16 của Luật này.

8. Tổ chức sử dụng đất để xây dựng nhà ở phục vụ tái định cư theo dự án của Nhà nước.

9. Việc giao đất quy định tại Điều này được thực hiện theo quy định tại

Phân tích: Điều 118 liệt kê 08 nhóm đối tượng được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, phản ánh chính sách ưu đãi cho mục đích công, an sinh và sản xuất nông nghiệp. Khoản 1 dẫn chiếu Điều 176 về hạn mức giao đất nông nghiệp cho cá nhân trực tiếp sản xuất — ví dụ hộ nông dân được giao tối đa 03 ha đất trồng cây hàng năm. Khoản 2 bao trùm đất trụ sở cơ quan, quốc phòng, an ninh, công cộng phi kinh doanh, nghĩa trang, tín ngưỡng. Khoản 5 dẫn chiếu Điều 213 về đất tôn giáo. Khoản 7 cụ thể hóa chính sách dân tộc thiểu số tại Điều 16. Khoản 9 dẫn chiếu thủ tục giao đất tại các điều tiếp theo của Luật. Việc xác định đúng đối tượng tại Điều 118 là căn cứ để loại trừ nghĩa vụ tài chính về tiền sử dụng đất, khác với trường hợp giao đất có thu tiền quy định tại Điều 119.

2. Đối tượng được giao đất không thu tiền

Đối tượng được giao đất không thu tiền

Điều 118 Luật Đất đai 2024 (31/2024/QH15) liệt kê 08 nhóm đối tượng được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất. Có thể phân loại theo tính chất ưu đãi:

  • Ưu đãi an sinh, sản xuất nông nghiệp: Cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được giao đất nông nghiệp trong hạn mức tại Điều 176 (khoản 1). Đồng bào dân tộc thiểu số không trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng thuộc đối tượng theo chính sách tại Điều 16 (khoản 7).
  • Mục đích công, phi lợi nhuận: Đất xây dựng trụ sở cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội; đất quốc phòng, an ninh; đất công cộng không kinh doanh; đất nghĩa trang, nhà tang lễ, cơ sở hỏa táng; đất tín ngưỡng để bồi thường khi thu hồi (khoản 2).
  • Lâm nghiệp: Người sử dụng đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất (khoản 3).
  • Sự nghiệp, tôn giáo, cộng đồng: Đơn vị sự nghiệp công lập xây dựng công trình sự nghiệp (khoản 4); cộng đồng dân cư sử dụng đất nông nghiệp; tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc theo khoản 2 Điều 213 (khoản 5).
  • Nhà ở công vụ, tái định cư: Cơ quan, tổ chức xây dựng nhà ở công vụ (khoản 6); tổ chức xây dựng nhà ở phục vụ tái định cư theo dự án của Nhà nước (khoản 8).

Ví dụ thực tiễn: Ủy ban nhân dân cấp huyện giao 2 ha đất cho một trường trung học công lập xây dựng cơ sở vật chất — thuộc khoản 4 (đơn vị sự nghiệp công lập), không thu tiền. Ngược lại, nếu trường tư thục thuê đất thì phải trả tiền thuê.

Lưu ý phân biệt: Giao đất không thu tiền (Điều 118) khác với miễn, giảm tiền sử dụng đất (Điều 157) và khác giao đất có thu tiền (Điều 119). Đối tượng tại khoản 2 Điều 118 không bao gồm trường hợp đã quy định tại khoản 2 Điều 119 — tránh trùng lặp, bảo đảm tính hệ thống. Việc giao đất thực hiện theo trình tự tại các điều tiếp theo của Luật.

3. Các loại đất giao không thu tiền

Các loại đất giao không thu tiền

Điều 118 Luật Đất đai 2024 (31/2024/QH15) liệt kê 08 nhóm đối tượng, loại đất được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất. Có thể phân loại theo mục đích sử dụng:

  • Đất nông nghiệp: Cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được giao trong hạn mức tại Điều 176 (khoản 1); cộng đồng dân cư sử dụng đất nông nghiệp (khoản 5).
  • Đất phi nông nghiệp phục vụ công ích, quốc phòng - an ninh: Đất xây dựng trụ sở cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội; đất quốc phòng, an ninh; đất công cộng không kinh doanh; đất nghĩa trang, nhà tang lễ, cơ sở hỏa táng, lưu giữ tro cốt; đất tín ngưỡng để bồi thường khi thu hồi (khoản 2).
  • Đất lâm nghiệp: Người sử dụng đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất (khoản 3).
  • Đất sự nghiệp, tôn giáo: Đơn vị sự nghiệp công lập xây dựng công trình sự nghiệp (khoản 4); tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc sử dụng đất tại khoản 2 Điều 213 (khoản 5).
  • Đất nhà ở công vụ, tái định cư: Cơ quan, tổ chức xây dựng nhà ở công vụ (khoản 6); tổ chức xây dựng nhà ở phục vụ tái định cư theo dự án của Nhà nước (khoản 8).
  • Chính sách dân tộc thiểu số: Đồng bào dân tộc thiểu số không trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng thuộc đối tượng theo chính sách tại Điều 16 (khoản 7).

Ví dụ thực tiễn: Ủy ban nhân dân cấp huyện giao đất cho một chùa xây dựng cơ sở thờ tự thuộc đất tín ngưỡng, tôn giáo — không thu tiền sử dụng đất theo khoản 2 và khoản 5 Điều 118. Tương tự, doanh nghiệp được giao đất rừng sản xuất để trồng rừng cũng thuộc diện không thu tiền theo khoản 3.

Lưu ý: Giao đất không thu tiền khác với miễn, giảm tiền sử dụng đất (Điều 157, 158). Người được giao không thu tiền vẫn phải tuân thủ hạn mức, mục đích sử dụng và nghĩa vụ tài chính khác theo quy định tại khoản 9 Điều 118.

4. Ví dụ áp dụng: giao đất xây dựng trụ sở cơ quan

Ví dụ áp dụng: giao đất xây dựng trụ sở cơ quan

Khoản 2 Điều 118 Luật Đất đai 2024 quy định Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất đối với đất xây dựng trụ sở cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội và một số tổ chức khác được thành lập theo quy định pháp luật, được Nhà nước giao nhiệm vụ, hỗ trợ kinh phí hoạt động thường xuyên.

Giả sử Ủy ban nhân dân tỉnh X có nhu cầu xây dựng trụ sở làm việc mới thay thế trụ sở cũ đã xuống cấp. Căn cứ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, Ủy ban nhân dân tỉnh đề nghị giao 5.000 m² đất tại vị trí phù hợp để xây dựng trụ sở. Đây là cơ quan nhà nước, sử dụng đất vào mục đích xây dựng trụ sở, không nhằm mục đích kinh doanh, nên thuộc đối tượng được giao đất không thu tiền sử dụng đất theo khoản 2 Điều 118.

Thủ tục thực hiện theo quy định tại khoản 9 Điều 118: việc giao đất được thực hiện theo quy định của Luật này. Cơ quan được giao đất phải sử dụng đúng mục đích xây dựng trụ sở, đúng ranh giới, diện tích được giao. Trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất sang mục đích khác hoặc sử dụng vào mục đích kinh doanh thì phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định, không còn thuộc diện được miễn tiền sử dụng đất.

Ví dụ trên cho thấy chính sách giao đất không thu tiền sử dụng đất nhằm bảo đảm điều kiện hoạt động của bộ máy nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội, phù hợp với tính chất sử dụng đất phi lợi nhuận. Việc xác định đúng đối tượng tại khoản 2 Điều 118 là căn cứ quan trọng để cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất, tránh thất thu ngân sách và bảo đảm quản lý đất đai chặt chẽ.

5. Ví dụ áp dụng: giao đất ở cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số

Ví dụ áp dụng: giao đất ở cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số

Khoản 7 Điều 118 Luật Đất đai 2024 (31/2024/QH15) mở rộng đối tượng giao đất không thu tiền sử dụng đất: đồng bào dân tộc thiểu số không phải là cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng thuộc đối tượng theo chính sách tại Điều 16 Luật này. Cần phân biệt: khoản 7 điều chỉnh đất nông nghiệp theo chính sách dân tộc; còn giao đất ở cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số thuộc chính sách hỗ trợ đất ở tại Điều 16, thực hiện theo cơ chế tại Điều 118 và các điều về giao đất ở.

Ví dụ: hộ ông A, dân tộc Mông, cư trú tại xã vùng cao thuộc diện đặc biệt khó khăn, không có đất ở, thuộc đối tượng chính sách hỗ trợ đất ở theo Điều 16. UBND cấp huyện giao cho hộ ông A một thửa đất ở trong hạn mức giao đất ở do UBND cấp tỉnh quy định, không thu tiền sử dụng đất. Căn cứ: khoản 7 Điều 118 (đối tượng), Điều 16 (chính sách), quy định hạn mức giao đất ở và trình tự giao đất. Hộ ông A được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, không phải nộp tiền sử dụng đất.

Lưu ý thực tiễn: (i) xác định đúng đối tượng theo Điều 16 và tiêu chí hộ nghèo, vùng khó khăn; (ii) diện tích không vượt hạn mức giao đất ở; (iii) đất giao phải phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; (iv) việc giao đất thực hiện theo trình tự tại khoản 9 Điều 118. Trường hợp hộ đã có đất ở hoặc đã hưởng chính sách hỗ trợ đất ở thì không thuộc đối tượng giao đất không thu tiền lần nữa.

Ý nghĩa: quy định bảo đảm an cư cho đồng bào dân tộc thiểu số, cụ thể hóa chính sách dân tộc về đất đai, gắn giao đất không thu tiền với điều kiện, tiêu chí chặt chẽ để tránh trục lợi chính sách.

6. Lưu ý thực tiễn và kết luận

Lưu ý thực tiễn

Thứ nhất, khoản 1 Điều 118 gắn chặt với hạn mức tại Điều 176. Giao đất vượt hạn mức phải chuyển sang hình thức khác. Cơ quan giao đất phải kiểm tra diện tích đang sử dụng của hộ gia đình, tránh cộng dồn sai gây giao thừa.

Thứ hai, khoản 2 Điều 118 loại trừ đất cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng thuộc khoản 2 Điều 119. Đất tín ngưỡng chỉ được giao không thu tiền để bồi thường khi Nhà nước thu hồi. Phân định sai dẫn tới thu tiền oan hoặc thất thu ngân sách.

Thứ ba, khoản 5 Điều 118 dẫn chiếu khoản 2 Điều 213 về đất tôn giáo. Phải đối chiếu cả hai điều, không áp dụng máy móc riêng Điều 118.

Thứ tư, khoản 7 Điều 118 mở rộng cho đồng bào dân tộc thiểu số không trực tiếp sản xuất nông nghiệp theo chính sách tại Điều 16. Điều kiện, tiêu chí do chính sách dân tộc quy định; hồ sơ phải chứng minh thuộc đối tượng.

Thứ năm, khoản 9 dẫn chiếu trình tự, thủ tục giao đất. Giao đất không thu tiền vẫn phải qua giao đất, cấp Giấy chứng nhận theo luật, không miễn trừ thủ tục.

Kết luận

Điều 118 Luật Đất đai 2024 kế thừa và hoàn thiện quy định giao đất không thu tiền sử dụng đất, mở rộng cho đồng bào dân tộc thiểu số (khoản 7) và nhà ở tái định cư (khoản 8). Áp dụng đúng đòi hỏi đối chiếu đồng bộ Điều 16, Điều 119, Điều 176, Điều 213 cùng Luật này, bảo đảm công bằng, đúng đối tượng, tránh thất thu ngân sách và tranh chấp.

Lưu ý khi áp dụng

Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:

  • Luật Đất đai 2024 (31/2024/QH15) - Điều 118
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý chính thức. Vụ việc của bạn cần được luật sư đánh giá trên hồ sơ cụ thể. Gửi thông tin vụ việc tại đây hoặc gọi 0987 892 333.
📞 💬 WhatsApp