Bình luận Điều 37 Bộ luật Lao động 2019: Trường hợp người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động | Công ty Luật Minh Bạch

Bình luận Điều 37 Bộ luật Lao động 2019: Trường hợp người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động

Lao động · Công ty Luật Minh Bạch · Cập nhật 2026/11

Điều 37. Trường hợp người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động 1. Người lao động ốm đau hoặc bị tai nạn, bệnh nghề nghiệp đang điều trị, điều dưỡng theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều 36 của Bộ luật này. 2. Người lao động đang nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng và trường hợp nghỉ khác được người sử dụng lao động đồng ý. 3. Người lao động nữ mang thai; người lao động đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch

1. Khái quát Điều 37 Bộ luật Lao động 2019

Khái quát Điều 37 Bộ luật Lao động 2019

Điều 37 Bộ luật Lao động 2019 quy định ba nhóm trường hợp người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động. Đây là giới hạn đối trọng với quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của người sử dụng lao động tại Điều 36, nhằm bảo vệ người lao động trong các giai đoạn nhạy cảm về sức khỏe, thời gian nghỉ ngơi và thiên chức sinh sản.

Thứ nhất, khoản 1 bảo vệ người lao động đang ốm đau hoặc bị tai nạn, bệnh nghề nghiệp đang điều trị, điều dưỡng theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền. Ngoại lệ duy nhất là trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều 36 — người lao động tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng từ 05 ngày làm việc liên tục trở lên. Ví dụ: người lao động nghỉ điều trị gãy xương theo chỉ định bác sĩ thì người sử dụng lao động không được chấm dứt hợp đồng, trừ khi chứng minh được việc bỏ việc không có lý do chính đáng.

Thứ hai, khoản 2 bảo vệ người lao động đang nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng và các trường hợp nghỉ khác được người sử dụng lao động đồng ý. Quy định này bảo đảm quyền nghỉ ngơi tại Điều 113 và các quyền nghỉ việc riêng tại Điều 115 không bị vô hiệu hóa bởi quyết định chấm dứt hợp đồng.

Thứ ba, khoản 3 bảo vệ người lao động nữ mang thai; người lao động đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Đây là quy định mang tính nhân đạo, gắn với chính sách bảo vệ thai sản. Ví dụ: người sử dụng lao động không được chấm dứt hợp đồng với lao động nữ đang mang thai dù thời hạn hợp đồng sắp hết, trừ các trường hợp chấm dứt theo Điều 34.

Việc vi phạm Điều 37 dẫn đến hậu quả pháp lý tại Điều 41: người sử dụng lao động phải nhận người lao động trở lại, trả tiền lương và bảo hiểm trong thời gian không được làm việc, cùng khoản tiền bồi thường theo thỏa thuận hoặc theo quy định pháp luật.

2. Nội dung điều luật và các quy định liên quan

Điều 37 Bộ luật Lao động 2019 quy định các trường hợp người sử dụng lao động bị tước bỏ quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, kể cả khi hội tụ đầy đủ căn cứ theo Điều 36. Đây là quy định mang tính bảo vệ đặc biệt, nhằm tránh việc sa thải người lao động vào thời điểm họ đang gặp khó khăn về sức khỏe, đang thực hiện quyền nghỉ ngơi hợp pháp hoặc đang trong giai đoạn nhạy cảm của chu kỳ sinh sản.

Khoản 1 cấm đơn phương chấm dứt khi người lao động ốm đau, bị tai nạn hoặc bệnh nghề nghiệp đang điều trị, điều dưỡng theo chỉ định của cơ sở khám chữa bệnh có thẩm quyền. Ngoại lệ duy nhất là trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều 36 — người lao động bị tai nạn, bệnh nghề nghiệp đã điều trị liên tục 12 tháng mà sức khỏe chưa hồi phục. Ví dụ: công nhân bị tai nạn lao động đang điều trị tháng thứ ba, dù vi phạm kỷ luật, doanh nghiệp vẫn không được chấm dứt hợp đồng; chỉ khi điều trị đủ 12 tháng liên tục mà sức khỏe chưa phục hồi, doanh nghiệp mới có quyền áp dụng Điều 36.

Khoản 2 bảo vệ người lao động trong thời gian nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng hoặc các trường hợp nghỉ khác được người sử dụng lao động đồng ý. Quy định này nhấn mạnh nguyên tắc: thời gian người lao động đang hưởng chế độ nghỉ theo pháp luật hoặc theo thỏa thuận là thời điểm "bất khả xâm phạm" về quan hệ lao động. Chẳng hạn, người lao động đang nghỉ phép năm để chữa bệnh, doanh nghiệp không thể nhân cơ hội này để ra quyết định chấm dứt hợp đồng.

Khoản 3 dành sự bảo vệ đặc thù cho lao động nữ mang thai, đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Quy định này thể hiện chính sách bảo vệ thai sản của Nhà nước, phù hợp với Công ước số 183 của ILO. Ví dụ: nữ nhân viên đang mang thai tháng thứ bảy bị phát hiện vi phạm nội quy, doanh nghiệp chỉ có thể xử lý kỷ luật theo các hình thức khác (khiển trách, kéo dài thời hạn nâng lương, cách chức) chứ không được đơn phương chấm dứt hợp đồng.

Hệ quả pháp lý khi vi phạm Điều 37: việc chấm dứt hợp đồng trái luật, người sử dụng lao động phải nhận người lao động trở lại làm việc, trả tiền lương và đóng bảo hiểm xã hội trong thời gian bị chấm dứt trái pháp luật, đồng thời bồi thường ít nhất 2 tháng tiền lương theo Điều 41 Bộ luật Lao động 2019.

3. Phân tích các khái niệm, quyền và nghĩa vụ pháp lý

Khái niệm then chốt. Điều 37 giới hạn quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động (NSDLĐ) tại Điều 36. Đây là quyền có điều kiện, không tuyệt đối: NSDLĐ vẫn có quyền theo Điều 36 nhưng bị đình chỉ tạm thời trong các "khoảng thời gian bảo vệ" nhất định.

Ba nhóm trường hợp. Khoản 1 bảo vệ người lao động (NLĐ) ốm đau, tai nạn, bệnh nghề nghiệp đang điều trị, điều dưỡng theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền; loại trừ điểm b khoản 1 Điều 36 (NLĐ mắc bệnh không thể tiếp tục làm việc sau thời gian điều trị). Khoản 2 bảo vệ thời gian nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng và nghỉ khác được NSDLĐ đồng ý. Khoản 3 bảo vệ lao động nữ mang thai, đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Quyền và nghĩa vụ. NLĐ có quyền được bảo đảm việc làm trong các khoảng thời gian trên; NSDLĐ có nghĩa vụ không chấm dứt hợp đồng, kể cả khi đã báo trước. Nếu vi phạm, việc chấm dứt vô hiệu, NSDLĐ phải nhận NLĐ trở lại, trả lương và bồi thường theo Điều 41. Nghĩa vụ đối ứng: NLĐ phải chứng minh tình trạng thuộc phạm vi bảo vệ (giấy chỉ định điều trị, xác nhận thai sản).

Ví dụ. NLĐ nghỉ ốm có chỉ định mổ 30 ngày; NSDLĐ gửi quyết định chấm dứt trong thời gian đó — trái khoản 1. Ngược lại, nếu NLĐ đã điều trị xong, không còn khả năng làm việc theo điểm b khoản 1 Điều 36, NSDLĐ được chấm dứt.

Lưu ý. Điều 37 không cấm thỏa thuận chấm dứt theo Điều 34; chỉ chặn đơn phương của NSDLĐ. Thời hạn báo trước theo Điều 36 vẫn áp dụng khi hết khoảng bảo vệ.

4. Mối liên hệ với các điều luật khác

Liên hệ Điều 36 (quyền đơn phương chấm dứt của NSDLĐ): Điều 37 giới hạn quyền tại Điều 36. Khoản 1 Điều 37 loại trừ điểm b khoản 1 Điều 36 — NLĐ ốm đau, tai nạn, bệnh nghề nghiệp điều trị theo chỉ định. Nghĩa là NSDLĐ vẫn được chấm dứt nếu NLĐ ốm đau đã điều trị 12 tháng liên tục (HĐLĐ không xác định thời hạn) hoặc 06 tháng liên tục (HĐLĐ xác định thời hạn) mà khả năng lao động chưa hồi phục. Điều 37 chặn thời gian đang điều trị, không chặn hậu quả sau điều trị.

Liên hệ Điều 41 (NSDLĐ đơn phương trái pháp luật): Chấm dứt trong các trường hợp Điều 37 là trái pháp luật. Hệ quả theo Điều 41: nhận NLĐ trở lại, trả lương, đóng BHXH, BHTN cho thời gian không làm việc; nếu NLĐ không muốn quay lại thì trả trợ cấp thôi việc cộng thêm ít nhất 02 tháng tiền lương; bồi thường thêm ít nhất 02 tháng tiền lương do vi phạm thời hạn báo trước.

Liên hệ Điều 36 khoản 1 điểm c và Điều 125 (kỷ luật): Điều 37 không cấm kỷ luật sa thải theo Điều 125. Tuy nhiên, khoản 4 Điều 122 cấm xử lý kỷ luật lao động đối với NLĐ đang trong thời gian nghỉ ốm đau, điều dưỡng; đang nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng; NLĐ nữ mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Điều 37 và Điều 122 khoản 4 bảo vệ cùng nhóm đối tượng, cùng khoảng thời gian.

Liên hệ Điều 39 (NSDLĐ không được đơn phương khi NLĐ nghỉ việc không báo trước): Điều 39 chỉ áp dụng với NLĐ vi phạm nghĩa vụ báo trước tại Điều 35, không thay thế Điều 37.

Ví dụ: NLĐ nữ mang thai tháng thứ 5, HĐLĐ xác định thời hạn. NSDLĐ ra quyết định chấm dứt vì lý do sắp xếp lại tổ chức. Quyết định trái khoản 3 Điều 37. NLĐ yêu cầu nhận lại làm việc; NSDLĐ phải nhận lại, trả lương thời gian không làm việc, đóng BHXH, BHTN và bồi thường theo Điều 41.

Liên hệ Điều 35 (NLĐ đơn phương): Điều 37 chỉ ràng buộc NSDLĐ. NLĐ vẫn được đơn phương chấm dứt theo Điều 35 dù đang trong các trường hợp Điều 37, trừ nghĩa vụ báo trước.

5. Thực tiễn áp dụng và lưu ý

Thực tiễn áp dụng và lưu ý

Điều 37 Bộ luật Lao động 2019 là chế tài hạn chế quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động, bảo vệ các nhóm người lao động yếu thế. Trên thực tế, tranh chấp phát sinh chủ yếu ở hai điểm: xác định thời điểm "đang điều trị, điều dưỡng theo chỉ định" và xác định tình trạng "mang thai" hoặc "nuôi con dưới 12 tháng tuổi".

Về khoản 1: Người sử dụng lao động không được chấm dứt khi người lao động ốm đau, tai nạn, bệnh nghề nghiệp đang điều trị theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền. Ngoại lệ tại điểm b khoản 1 Điều 36 — người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 12 tháng liên tục đối với hợp đồng không xác định thời hạn, hoặc 06 tháng đối với hợp đồng xác định thời hạn 12–36 tháng, hoặc quá nửa thời hạn hợp đồng đối với hợp đồng dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa hồi phục. Lưu ý thực tiễn: phải có giấy chỉ định điều trị, điều dưỡng hợp lệ; nếu người lao động tự nghỉ không theo chỉ định thì không được bảo vệ.

Về khoản 2: Bảo vệ người lao động đang nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng hoặc nghỉ khác được người sử dụng lao động đồng ý. Ví dụ: người lao động đã được duyệt nghỉ phép năm, người sử dụng lao động không được ra quyết định chấm dứt trong thời gian đó. Điểm mấu chốt là sự đồng ý của người sử dụng lao động — nghỉ không phép không thuộc phạm vi bảo vệ.

Về khoản 3: Bảo vệ người lao động nữ mang thai, đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Đây là quy định mang tính nhân đạo, gắn với chính sách bảo vệ bà mẹ và trẻ em. Thực tiễn cho thấy nhiều doanh nghiệp lách luật bằng cách "thỏa thuận chấm dứt" hoặc gây áp lực để người lao động tự nghỉ; các hành vi này có thể bị coi là trái pháp luật.

Lưu ý chung: Vi phạm Điều 37 dẫn đến hậu quả pháp lý nặng — người sử dụng lao động phải nhận người lao động trở lại, trả tiền lương và các khoản khác theo quy định về xử lý chấm dứt hợp đồng trái pháp luật. Do đó, trước khi ra quyết định chấm dứt, người sử dụng lao động cần rà soát kỹ tình trạng thực tế của người lao động và lưu giữ đầy đủ chứng cứ.

Lưu ý khi áp dụng

Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:

  • Bộ luật Lao động 2019 - Điều 37
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý chính thức. Vụ việc của bạn cần được luật sư đánh giá trên hồ sơ cụ thể. Gửi thông tin vụ việc tại đây hoặc gọi 0987 892 333.
📞 💬 WhatsApp