Bình luận Điều 32 Bộ luật Lao động 2019: Làm việc không trọn thời gian | Công ty Luật Minh Bạch

Bình luận Điều 32 Bộ luật Lao động 2019: Làm việc không trọn thời gian

Lao động · Công ty Luật Minh Bạch · Cập nhật 2026/11

Điều 32. Làm việc không trọn thời gian 1. Người lao động làm việc không trọn thời gian là người lao động có thời gian làm việc ngắn hơn so với thời gian làm việc bình thường theo ngày hoặc theo tuần hoặc theo tháng được quy định trong pháp luật về lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động. 2. Người lao động thỏa thuận với người sử dụng lao động làm việc không trọn thời gian khi giao kết hợp đồng lao động. 3. Người lao động làm việc không trọn thời gian được hưởng lương; bình đẳng trong thực hiện quyền và nghĩa vụ với người lao động làm việc trọn thời gian; bình đẳng về cơ hội, không bị phân biệt đối xử, bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động.

Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch

1. Khái quát Điều 32 Bộ luật Lao động 2019

Vị trí và bố cục. Điều 32 nằm tại Mục 2 Chương III Bộ luật Lao động 2019 (hợp đồng lao động), gồm 3 khoản: khái niệm, cơ chế xác lập, và bảo đảm quyền. Điều luật lần đầu định hình chế định lao động bán thời gian trong luật, thay cho cách tiếp cận manh mún trước đây.

Khoản 1 — định nghĩa theo tiêu chí thời giờ. Người lao động làm việc không trọn thời gian là người có thời gian làm việc ngắn hơn thời gian làm việc bình thường theo ngày, tuần hoặc tháng. Mốc so sánh là pháp luật về lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động. Định nghĩa mở, không ấn định con số cứng, cho phép doanh nghiệp linh hoạt theo đặc thù ngành.

Khoản 2 — cơ chế thỏa thuận. Việc làm không trọn thời gian phải được thỏa thuận khi giao kết hợp đồng lao động. Đây là điều kiện hình thức, bảo đảm tính tự nguyện, tránh áp đặt từ phía người sử dụng lao động. Ví dụ: nhân viên bán hàng thỏa thuận làm 4 giờ/ngày thay vì 8 giờ, ghi rõ trong hợp đồng.

Khoản 3 — bảo đảm bình đẳng. Người lao động không trọn thời gian được hưởng lương; bình đẳng về quyền, nghĩa vụ với người làm trọn thời gian; bình đẳng cơ hội, không phân biệt đối xử, bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động. Nguyên tắc này khớp với Điều 16 Bộ luật Lao động 2019 về chống phân biệt đối xử và Công ước số 175 của ILO về lao động bán thời gian.

Ý nghĩa. Điều 32 tạo khung pháp lý cho hình thức việc làm phi tiêu chuẩn đang mở rộng, đồng thời giữ nguyên tắc đối xử công bằng — điểm cốt lõi bảo vệ nhóm lao động yếu thế.

2. Nội dung điều luật và các quy định liên quan

1. Khái niệm (khoản 1)

Người lao động làm việc không trọn thời gian là người có thời gian làm việc ngắn hơn thời gian làm việc bình thường theo ngày, tuần hoặc tháng. Mốc so sánh được xác định theo pháp luật về lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động. Cụ thể, Điều 105 Bộ luật Lao động 2019 quy định thời giờ làm việc bình thường không quá 08 giờ/ngày và không quá 48 giờ/tuần. Theo đó, người làm 04 giờ/ngày hoặc 24 giờ/tuần tại doanh nghiệp áp dụng 08 giờ/ngày là lao động không trọn thời gian.

2. Cơ chế xác lập (khoản 2)

Tính chất không trọn thời gian hình thành trên cơ sở thỏa thuận giữa hai bên khi giao kết hợp đồng lao động, phù hợp nguyên tắc tự nguyện tại Điều 15 Bộ luật Lao động 2019. Pháp luật không áp đặt đơn phương; nếu chuyển từ trọn thời gian sang không trọn thời gian thì phải sửa đổi hợp đồng theo Điều 33 Bộ luật Lao động 2019.

3. Quyền và nghĩa vụ (khoản 3)

Người lao động không trọn thời gian được hưởng lương tương ứng thời gian làm việc thực tế, bình đẳng về quyền, nghĩa vụ, cơ hội với người làm trọn thời gian, không bị phân biệt đối xử và được bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động. Nguyên tắc bình đẳng này cụ thể hóa Điều 16 Bộ luật Lao động 2019 về bình đẳng giới và Điều 4 về quyền, nghĩa vụ cơ bản.

Ví dụ thực tiễn: Nhân viên bán hàng làm 05 giờ/ngày vẫn được đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp nếu thuộc đối tượng tham gia theo Luật Bảo hiểm xã hội; được hưởng chế độ nghỉ hằng năm, nghỉ lễ tương ứng theo Điều 112, Điều 113 Bộ luật Lao động 2019; được cấp trang bị bảo hộ và khám sức khỏe định kỳ như lao động trọn thời gian. Người sử dụng lao động không được trả thấp hơn mức lương tối thiểu theo giờ.

3. Phân tích các khái niệm, quyền và nghĩa vụ pháp lý

Khái niệm. Khoản 1 Điều 32 Bộ luật Lao động 2019 định nghĩa người lao động làm việc không trọn thời gian là người có thời gian làm việc ngắn hơn thời gian làm việc bình thường theo ngày, tuần hoặc tháng. Thời gian bình thường làm mốc so sánh được xác định theo pháp luật về lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động. Điều 32 không ấn định mức giờ cụ thể; mốc chuẩn lấy từ Điều 105 Bộ luật Lao động 2019 (8 giờ/ngày, 48 giờ/tuần) và các thỏa thuận nội bộ. Ví dụ: nhân viên vệ sinh làm 4 giờ/ngày, nhân viên bán hàng thời vụ làm 20 giờ/tuần đều thuộc phạm vi Điều 32.

Cơ chế xác lập. Khoản 2 Điều 32 yêu cầu có thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động khi giao kết hợp đồng lao động. Đây là thỏa thuận tự nguyện, không phải sự áp đặt đơn phương. Hình thức thể hiện qua hợp đồng lao động theo Điều 14 Bộ luật Lao động 2019.

Quyền của người lao động. Khoản 3 Điều 32 ghi nhận ba nhóm quyền: (i) hưởng lương tương ứng thời gian và công việc đã làm; (ii) bình đẳng trong thực hiện quyền và nghĩa vụ so với người làm việc trọn thời gian; (iii) bình đẳng về cơ hội, không bị phân biệt đối xử, bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động. Nguyên tắc bình đẳng này cụ thể hóa Điều 16 Bộ luật Lao động 2019 về chống phân biệt đối xử. Ví dụ: người làm bán thời gian vẫn được đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc khi đủ điều kiện, được tham gia huấn luyện an toàn lao động, được xét khen thưởng như người trọn thời gian.

Nghĩa vụ. Điều 32 không liệt kê riêng nghĩa vụ nhưng nguyên tắc bình đẳng hàm ý người lao động bán thời gian phải thực hiện nghĩa vụ tương ứng: hoàn thành công việc theo thỏa thuận, tuân thủ nội quy lao động, kỷ luật lao động, an toàn vệ sinh lao động theo Chương IX và các điều khoản hợp đồng. Người sử dụng lao động có nghĩa vụ trả lương đúng hạn, bảo đảm điều kiện làm việc, không phân biệt đối xử.

4. Mối liên hệ với các điều luật khác

Liên hệ Điều 34, 35 (giao kết, thực hiện HĐLĐ): Khoản 2 Điều 32 đặt thỏa thuận làm việc không trọn thời gian vào chính hợp đồng lao động. Nội dung thời giờ làm việc phải ghi rõ theo Điều 21. Ví dụ: hợp đồng ghi 4 giờ/ngày thay vì 8 giờ — thuộc diện không trọn thời gian, vẫn phải tuân thủ trình tự giao kết Điều 34.

Liên hệ Điều 105 (thời giờ làm việc bình thường): Điều 105 xác lập mốc 8 giờ/ngày, 48 giờ/tuần. Khoản 1 Điều 32 lấy mốc này (hoặc mốc trong TƯLĐTT, nội quy) làm chuẩn so sánh. Người làm 6 giờ/ngày làm việc không trọn thời gian; người làm 8 giờ thuộc chế độ trọn thời gian.

Liên hệ Điều 90, 94 (tiền lương): Khoản 3 Điều 32 bảo đảm hưởng lương theo công việc, thời gian làm việc thực tế. Trả lương theo giờ, theo sản phẩm phù hợp Điều 94. Ví dụ: cùng vị trí, người trọn thời gian 8 giờ hưởng 8 triệu, người không trọn thời gian 4 giờ hưởng 4 triệu — tương xứng, không phải phân biệt đối xử.

Liên hệ Điều 16 (nghĩa vụ cung cấp thông tin), Điều 17 (hành vi bị nghiêm cấm): Nguyên tắc bình đẳng tại khoản 3 Điều 32 cụ thể hóa cấm phân biệt đối xử tại Điều 16, Điều 17. Người sử dụng lao động không được loại trừ người làm không trọn thời gian khỏi phúc lợi, đào tạo, đánh giá.

Liên hệ pháp luật an toàn, vệ sinh lao động (Luật ATVSLĐ 2015): Khoản 3 Điều 32 yêu cầu bảo đảm ATVSLĐ như nhau. Người sử dụng lao động vẫn phải huấn luyện ATVSLĐ, trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân, khám sức khỏe định kỳ theo Luật ATVSLĐ 2015, không phân biệt thời giờ làm việc.

Liên hệ Điều 4 (chính sách của Nhà nước): Điều 32 hiện thực hóa chủ trương đa dạng hóa hình thức làm việc, tạo việc làm linh hoạt. Thực tiễn: lao động nữ nuôi con nhỏ, sinh viên, người cao tuổi dễ tiếp cận thị trường lao động hơn.

Như vậy, Điều 32 không đứng riêng mà gắn kết với nhóm quy định về hợp đồng, thời giờ làm việc, tiền lương và an toàn lao động, tạo khung pháp lý đồng bộ cho lao động phi toàn thời gian.

5. Thực tiễn áp dụng và lưu ý

Thực tiễn áp dụng

Điều 32 Bộ luật Lao động 2019 xác lập ba trụ cột: khái niệm (khoản 1), cơ chế thỏa thuận (khoản 2), nguyên tắc bình đẳng (khoản 3). Thực tiễn cho thấy nhiều doanh nghiệp vận dụng linh hoạt cho lao động thời vụ, bán thời gian trong bán lẻ, dịch vụ ăn uống, giao hàng.

Ví dụ: Nhân viên thu ngân làm 5 giờ/ngày, 5 ngày/tuần, ký hợp đồng lao động xác định thời hạn 12 tháng. Thời gian làm việc ngắn hơn mức bình thường theo ngày (8 giờ) → thuộc khoản 1. Hai bên thỏa thuận tại hợp đồng → tuân khoản 2. Nhân viên này phải được hưởng lương tương ứng số giờ làm, được tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nếu đủ điều kiện, được bảo đảm an toàn vệ sinh lao động như lao động trọn thời gian → khoản 3.

Lưu ý khi áp dụng

  • Xác định đúng loại lao động: Tiêu chí so sánh ở khoản 1 là thời gian làm việc bình thường theo ngày, tuần hoặc tháng quy định tại pháp luật, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động. Doanh nghiệp phải đối chiếu với mốc cụ thể đang áp dụng, không mặc định 8 giờ/ngày.
  • Thỏa thuận phải thể hiện trong hợp đồng: Khoản 2 yêu cầu thỏa thuận khi giao kết. Không nên áp đặt đơn phương hoặc thay đổi sau đó mà không có thỏa thuận.
  • Chống phân biệt đối xử: Khoản 3 cấm phân biệt về cơ hội, tiền lương, an toàn lao động. Không được loại lao động bán thời gian khỏi đào tạo, thăng tiến, phúc lợi bắt buộc.
  • Bảo hiểm xã hội: Chế độ bảo hiểm phụ thuộc điều kiện cụ thể của hợp đồng theo pháp luật về bảo hiểm xã hội; cần rà soát khi giao kết.

Doanh nghiệp nên ghi rõ số giờ, mốc so sánh, chế độ tương ứng trong hợp đồng và nội quy lao động để tránh tranh chấp về phân loại và quyền lợi theo Điều 32.

Lưu ý khi áp dụng

Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:

  • Bộ luật Lao động 2019 - Điều 32
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý chính thức. Vụ việc của bạn cần được luật sư đánh giá trên hồ sơ cụ thể. Gửi thông tin vụ việc tại đây hoặc gọi 0987 892 333.
📞 💬 WhatsApp