Điều 32. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền liên quan76 1. Các trường hợp sử dụng cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng đã công bố không phải xin phép, không phải trả tiền bản quyền nhưng phải thông tin về cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng bao gồm: a) Ghi âm, ghi hình trực tiếp một phần cuộc biểu diễn để giảng dạy không nhằm mục đích thương mại hoặc để đưa tin thời sự; b) Tự sao chép hoặc hỗ trợ người khuyết tật sao chép một phần cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng nhằm mục đích nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại; Điều này được sửa đổi, bổ sung theo quy định tại khoản 9 Điều 1 của Luật số 07/2022/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2023. c) Sao chép hợp lý một phần cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng để giảng dạy trực tiếp của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại, trừ trường hợp cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng này đã được công bố để giảng dạy; d) Trích dẫn hợp lý nhằm mục đích đưa tin thời sự; đ) Tổ chức phát sóng tự làm bản sao tạm thời để phát sóng khi được hưởng quyền phát sóng. 2. Việc sử dụng cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng quy định tại khoản 1 Điều này không được mâu thuẫn với việc khai thác bình thường cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng và không gây thiệt hại một cách bất h
Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch
Điều 32 Luật SHTT quy định các trường hợp sử dụng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng đã công bố không xâm phạm quyền liên quan. Đây là giới hạn quyền (ngoại lệ) nhằm cân bằng lợi ích chủ thể quyền với nhu cầu tiếp cận, học tập, nghiên cứu và thông tin công chúng.
Các trường hợp ngoại lệ gồm: (i) tự sao chép một bản để nghiên cứu khoa học, giảng dạy cá nhân; (ii) trích dẫn hợp lý nhằm mục đích thông tin, bình luận, phê bình, giảng dạy, báo chí, không làm sai lệch ý tác giả, ghi rõ nguồn; (iii) sao chép, trích dẫn để đưa tin thời sự; (iv) sao chép bản ghi âm, ghi hình của chương trình phát sóng để giảng dạy trực tiếp, không nhằm mục đích thương mại; (v) biểu diễn tác phẩm đã công bố trong hoạt động văn hóa, tuyên truyền, không thu tiền; (vi) ghi âm, ghi hình, phát sóng tác phẩm đã công bố nhằm mục đích thông tin thời sự; (vii) sao chép tác phẩm lưu trữ, thư viện để lưu trữ, nghiên cứu; (viii) sử dụng trong hoạt động công vụ của cơ quan nhà nước; (ix) chuyển định dạng cho người khuyết tật.
Điều kiện chung: chỉ áp dụng với đối tượng đã công bố; không làm tổn hại đến việc khai thác bình thường tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng; không gây thiệt hại bất hợp lý đến lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền liên quan; phải ghi rõ tên tác giả, nguồn, xuất xứ (trừ trường hợp không thể xác định).
Ví dụ thực tiễn: giảng viên trích đoạn bản ghi âm ca khúc trong bài giảng nội bộ, không thu tiền, ghi rõ nguồn — thuộc ngoại lệ tại khoản 1, 2 Điều 32. Ngược lại, sao chép toàn bộ bản ghi âm để bán đĩa là xâm phạm quyền sao chép của nhà sản xuất bản ghi âm (Điều 30, Điều 35 Luật SHTT).
Việc viện dẫn đúng Điều 32 là căn cứ phòng vệ quan trọng trong tranh chấp quyền liên quan, đồng thời định hình phạm vi sử dụng hợp pháp cho cá nhân, tổ chức.
Điều 32 Luật SHTT (hợp nhất 2026) quy định các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền liên quan. Cần phân biệt hai khái niệm: quyền liên quan — quyền của người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm/ghi hình, tổ chức phát sóng đối với cuộc biểu diễn, bản ghi, chương trình phát sóng của mình; và ngoại lệ — hành vi thoả mãn điều kiện luật định nên không bị coi là xâm phạm, dù về hình thức tác động đến đối tượng được bảo hộ.
Điều kiện pháp lý gồm ba nhóm. Thứ nhất, mục đích sử dụng: sao chép tạm thời có tính chất kỹ thuật, không nhằm mục đích thương mại; hoặc sử dụng vì mục đích giảng dạy, nghiên cứu, thông tin, bình luận, phê bình, tường thuật. Thứ hai, phạm vi và mức độ: chỉ dùng phần trích dẫn hợp lý, không làm tổn hại việc khai thác bình thường và không gây thiệt hại bất hợp lý đến lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền. Thứ ba, nghĩa vụ kèm theo: nêu tên tác giả, tên cuộc biểu diễn, bản ghi, chương trình phát sóng và nguồn gốc, trừ trường hợp không thể thực hiện được.
Ví dụ thực tiễn: một trường đại học ghi lại buổi biểu diễn nghệ thuật để phục vụ giảng dạy nội bộ, có trích dẫn tên nghệ sĩ và nguồn — thuộc ngoại lệ. Ngược lại, sao chép bản ghi âm để bán đĩa, dù có ghi nguồn, vẫn xâm phạm vì vượt mục đích phi thương mại và gây thiệt hại bất hợp lý.
Lưu ý: Điều 32 chỉ loại trừ trách nhiệm khi hội đủ điều kiện; thiếu bất kỳ điều kiện nào, hành vi trở lại phạm vi xâm phạm và có thể bị xử lý theo Điều 198, 199 Luật SHTT.
Thực tiễn áp dụng. Điều 32 Luật SHTT (hợp nhất 2026) quy định các trường hợp sử dụng quyền liên quan không phải xin phép, không phải trả tiền. Doanh nghiệp thường vướng ở khoản 1 (sao chép để giảng dạy, nghiên cứu), khoản 2 (phát sóng, truyền đạt), khoản 3 (ghi âm, ghi hình tạm thời). Ranh giới "không nhằm mục đích thương mại" và "không làm phương hại đến việc khai thác bình thường" là điểm tranh chấp chính.
Ví dụ thực tiễn. Doanh nghiệp tổ chức hội thảo nội bộ, phát bản ghi âm ca khúc có bảo hộ quyền liên quan cho nhân viên. Nếu miễn phí, phạm vi hẹp, có ghi nguồn — có thể viện dẫn khoản 1. Nhưng nếu thu phí tham dự, phát trên nền tảng trực tuyến công khai, hoặc dùng làm tư liệu quảng cáo — vượt ngoại lệ, phải xin phép và trả tiền cho chủ thể quyền liên quan (ca sĩ, nhà sản xuất bản ghi).
Lưu ý cho doanh nghiệp.
Rủi ro. Vi phạm Điều 32 — đối mặt xử phạt hành chính, bồi thường thiệt hại, buộc xin lỗi công khai. Doanh nghiệp nên rà soát quy trình sử dụng nội dung có quyền liên quan định kỳ, đặc biệt hoạt động marketing, đào tạo, sự kiện.
Kết luận. Điều 32 Luật SHTT (văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH) quy định các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền liên quan, gồm: sao chép tạm thời mang tính kỹ thuật; sử dụng vì mục đích giảng dạy, nghiên cứu không nhằm mục đích thương mại; trích dẫn hợp lý; sử dụng bởi tổ chức phát sóng; và các trường hợp khác theo quy định. Cơ chế này cân bằng giữa bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan với lợi ích công cộng, tiếp cận tri thức, phát triển văn hóa - giáo dục.
Thực tiễn. Giảng viên trích đoạn bản ghi âm ca khúc để minh họa bài giảng không thương mại — thuộc ngoại lệ Điều 32. Ngược lại, trường học phát nhạc nền trong sự kiện thu phí có tài trợ thương mại có thể vượt phạm vi ngoại lệ, phát sinh nghĩa vụ xin phép, trả tiền bản quyền.
Kiến nghị.
Việc áp dụng đúng Điều 32 góp phần bảo vệ quyền hợp pháp của chủ thể quyền liên quan, đồng thời thúc đẩy tiếp cận tri thức, phù hợp xu hướng pháp luật quốc tế.
Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:
