Điều 8. Điều kiện kết hôn 1. Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây: a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên; b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định; c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự; d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các Điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này. 2. Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.
Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch
Điều 8. Điều kiện kết hôn
1. Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây:
2. Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.
Phân tích
Điều 8 đặt bốn điều kiện vật chất và ý chí. Điểm a xác định độ tuổi tối thiểu: nam đủ 20, nữ đủ 18 — tính theo ngày sinh, đủ cả ngày, tháng, năm. Điểm b đòi hỏi sự tự nguyện của cả hai bên, không bị ép buộc, lừa dối. Điểm c loại trừ người mất năng lực hành vi dân sự theo Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015. Điểm d dẫn chiếu khoản 2 Điều 5 Luật HN-GD 2014: cấm kết hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép, cản trở, người đang có vợ hoặc chồng, mất năng lực hành vi dân sự, giữa những người cùng dòng máu trực hệ, anh chị em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha, giữa cha mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng, giữa những người cùng giới tính.
Ví dụ thực tiễn
Nam sinh 01/6/2005, nữ sinh 15/8/2007. Đến 01/6/2025 nam đủ 20 tuổi, nữ đủ 17 tuổi 9 tháng — chưa đủ 18. Đăng ký kết hôn bị từ chối theo điểm a. Nếu nữ chờ đến 15/8/2025 mới đủ 18, hồ sơ hợp lệ.
Trường hợp khác: hai người cùng giới tính đăng ký kết hôn — khoản 2 Điều 8 và điểm d khoản 2 Điều 5 loại trừ, không được đăng ký.
Lưu ý
Luật số 81/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều Luật HN-GD 2014. Cần đối chiếu văn bản hợp nhất khi áp dụng thực tế.
1. Khái niệm kết hôn và điều kiện kết hôn. Khoản 1 Điều 3 Luật HN&GĐ 2014 định nghĩa: "Hôn nhân là quan hệ giữa vợ và chồng sau khi kết hôn". Theo đó, kết hôn là sự kiện pháp lý làm phát sinh quan hệ hôn nhân, được Nhà nước công nhận thông qua đăng ký kết hôn. Điều kiện kết hôn là tổng hợp các yêu cầu pháp lý mà cá nhân phải thỏa mãn trước khi xác lập quan hệ vợ chồng.
2. Các điều kiện pháp lý theo Điều 8. Điều 8 Luật HN&GĐ 2014 quy định nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau:
3. Ví dụ thực tiễn. A sinh ngày 01/3/2005, muốn kết hôn ngày 01/3/2023 — chưa đủ 18 tuổi tròn, chưa thỏa mãn điểm a khoản 1 Điều 8. Hoặc B đang có vợ hợp pháp nhưng đăng ký kết hôn với C — vi phạm điểm d khoản 1 Điều 8, giao dịch vô hiệu, có thể bị xử lý theo Điều 47 và Điều 59 Luật HN&GĐ 2014.
4. Hệ quả pháp lý. Kết hôn không đủ điều kiện theo Điều 8 là kết hôn trái pháp luật (khoản 6 Điều 3), bị xử lý theo Điều 9–11 Luật HN&GĐ 2014. Lưu ý Luật số 81/2025/QH15 đã sửa đổi, bổ sung một số điều — cần tra cứu văn bản hợp nhất khi áp dụng.
Thực tiễn áp dụng. Điều 8 Luật HN&GĐ 2014 quy định điều kiện kết hôn: nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi; tự nguyện; không mất năng lực hành vi dân sự; không thuộc trường hợp cấm tại các điểm a, b, c, d khoản 2 Điều 5. Cơ quan đăng ký hộ tịch (UBND xã/phường) kiểm tra tuổi theo ngày sinh trên giấy tờ tùy thân, không tính theo năm sinh. Ví dụ: nữ sinh 15/12/2007, đến 15/12/2025 mới đủ 18 tuổi; đăng ký ngày 14/12/2025 bị từ chối.
Lưu ý về tuổi. "Từ đủ" nghĩa là đã qua ngày sinh nhật tương ứng. Nam đủ 20, nữ đủ 18 — không áp dụng chung một mốc. Sai lệch phổ biến: cán bộ hộ tịch tính theo năm trừ năm, dẫn tới kết hôn khi chưa đủ tuổi.
Lưu ý về tự nguyện. Khoản 2 Điều 8 yêu cầu tự nguyện. Thực tiễn: tảo hôn, cưỡng ép kết hôn vùng dân tộc thiểu số. Hồ sơ có dấu hiệu bị ép buộc — cán bộ phải xác minh, có thể từ chối theo Điều 5 khoản 2 điểm b, d.
Lưu ý về năng lực hành vi. Người mất năng lực hành vi dân sự theo Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015 không đủ điều kiện. Cần quyết định của Tòa án tuyên bố mất năng lực; không suy đoán từ bệnh án.
Lưu ý cấm. Kết hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép, cản trở — khoản 2 Điều 5. Vi phạm có thể bị xử phạt hành chính (Nghị định 82/2020/NĐ-CP) hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 183 BLHS 2015 về tội tổ chức tảo hôn).
Lưu ý cập nhật. Luật số 81/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều Luật HN&GĐ — cần tra cứu văn bản hợp nhất trước khi áp dụng, tránh dẫn điều khoản đã bị sửa.
Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 (52/2014/QH13) đặt nền tảng pháp lý cho việc kết hôn hợp pháp, gồm bốn điều kiện: độ tuổi (nam từ 20, nữ từ 18), sự tự nguyện, không mất năng lực hành vi dân sự, và không thuộc trường hợp cấm theo điểm a, b, c, d khoản 2 Điều 5. Đây là điều kiện bắt buộc, không thể thỏa thuận hay bỏ qua.
Thực tiễn cho thấy vi phạm thường gặp ở hai nhóm. Thứ nhất, tảo hôn: nhiều vụ kết hôn khi nữ chưa đủ 18 tuổi tại vùng dân tộc thiểu số, dẫn đến hôn nhân vô hiệu theo Điều 8 và bị xử lý hành chính. Thứ hai, kết hôn giả tạo hoặc cưỡng ép: ép con gái lấy người nước ngoài để định cư, vi phạm khoản 2 Điều 5 và khoản 2 Điều 8, có thể bị tuyên vô hiệu theo Điều 10, 11.
Về hệ quả, hôn nhân vi phạm Điều 8 bị xử lý theo Điều 9 (đăng ký kết hôn), Điều 10 (người có quyền yêu cầu hủy), Điều 11 (xử lý hậu quả). Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm kiểm tra điều kiện trước khi cấp Giấy chứng nhận kết hôn; nếu phát hiện vi phạm, từ chối đăng ký.
Lưu ý: Luật số 81/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật HN&GĐ đã có hiệu lực, cần tra cứu văn bản hợp nhất để áp dụng đúng quy định hiện hành. Tuy vậy, tinh thần cốt lõi của Điều 8 — bảo đảm hôn nhân tự nguyện, đủ tuổi, đủ năng lực, không bị cấm — vẫn giữ nguyên giá trị định hướng.
Kết luận: Điều 8 không chỉ là điều kiện kỹ thuật mà là công cụ bảo vệ quyền tự do kết hôn và trật tự hôn nhân. Người dân cần nắm rõ để tránh hôn nhân vô hiệu; cơ quan chức năng cần kiểm tra chặt chẽ để phòng ngừa tảo hôn, kết hôn giả tạo, bảo đảm mục tiêu xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc theo Điều 2 Luật HN&GĐ 2014.
Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:
