Điều 27. Thời hạn bảo hộ quyền tác giả71 1. Quyền nhân thân quy định tại các khoản 1, 2 và 4 Điều 19 của Luật này được bảo hộ vô thời hạn. 2. Quyền nhân thân quy định tại khoản 3 Điều 19 và quyền tài sản quy định tại Điều 20 của Luật này có thời hạn bảo hộ như sau: a) Tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, tác phẩm khuyết danh có thời hạn bảo hộ là bảy mươi lăm năm, kể từ khi tác phẩm được công bố lần đầu tiên; đối với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng chưa được công bố trong thời hạn hai mươi lăm năm, kể từ khi tác phẩm được định hình thì thời hạn bảo hộ là một trăm năm, kể từ khi tác phẩm được định hình; đối với tác phẩm khuyết danh, khi các thông tin về tác giả xuất hiện thì thời hạn bảo hộ được tính theo quy định tại điểm b khoản này; b) Tác phẩm không thuộc loại hình quy định tại điểm a khoản này có thời hạn bảo hộ là suốt cuộc đời tác giả và năm mươi năm tiếp theo năm tác giả chết; trường hợp tác phẩm có đồng tác giả thì thời hạn bảo hộ chấm dứt vào năm thứ năm mươi sau năm đồng tác giả cuối cùng chết; c) Thời hạn bảo hộ quy định tại điểm a và điểm b khoản này chấm dứt vào thời điểm 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm chấm dứt thời hạn bảo hộ quyền tác giả.
Nguồn: Toàn văn điều luật — Luật Minh Bạch
Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ (văn bản hợp nhất 2026) quy định về thời hạn bảo hộ quyền tác giả, được chia thành hai nhóm đối tượng với cơ chế thời hạn khác nhau. Cụ thể:
Thứ nhất, đối với quyền nhân thân (khoản 1): Các quyền nhân thân gắn liền với tác phẩm được bảo hộ vô thời hạn, trừ quyền công bố tác phẩm và quyền cho phép người khác sử dụng tác phẩm theo Điều 19 và Điều 20. Điều này có nghĩa quyền đặt tên tác phẩm, quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm không bao giờ chấm dứt, kể cả sau khi tác giả qua đời.
Thứ hai, đối với quyền tài sản và quyền công bố (khoản 2, 3, 4): Thời hạn bảo hộ được tính theo loại hình tác phẩm. Với tác phẩm có tác giả xác định, thời hạn là suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết (điểm a khoản 2). Với tác phẩm khuyết danh hoặc chưa xác định được tác giả, thời hạn là 75 năm kể từ năm tác phẩm được công bố lần đầu (điểm b khoản 2). Tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng và tác phẩm được tạo ra bởi tổ chức có thời hạn 75 năm kể từ năm công bố hoặc năm định hình (khoản 3, 4).
Ví dụ thực tiễn: Nhạc sĩ Văn Cao (1923–1995) sáng tác "Tiến quân ca". Theo điểm a khoản 2 Điều 27, quyền tài sản đối với tác phẩm này được bảo hộ đến hết năm 2045 (1995 + 50). Tuy nhiên, quyền nhân thân như quyền đặt tên, bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm vẫn tồn tại vô thời hạn theo khoản 1.
Điều 27 cũng quy định thời hạn bảo hộ chấm dứt vào 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm kết thúc thời hạn (khoản 5), tạo mốc pháp lý rõ ràng cho việc xác định tác phẩm đã thuộc phạm vi công cộng. Quy định này cân bằng giữa bảo vệ quyền lợi tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và lợi ích cộng đồng trong việc tiếp cận tri thức.
Phân tích các khái niệm và điều kiện pháp lý
Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ (văn bản hợp nhất 2026) quy định thời hạn bảo hộ quyền tác giả, phân biệt rõ hai nhóm đối tượng: quyền nhân thân và quyền tài sản. Cần lưu ý rằng quyền tác giả phát sinh kể từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và định hình dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc thủ tục đăng ký (khoản 1 Điều 6). Do đó, thời hạn bảo hộ được tính theo các mốc khách quan do luật định, chứ không theo ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả.
Khoản 1 Điều 27 xác lập hai khái niệm cốt lõi. Thứ nhất, quyền nhân thân gắn với tác giả được bảo hộ vô thời hạn, trừ quyền công bố hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm và quyền cho phép làm tác phẩm phái sinh (khoản 3 và khoản 4 Điều 19). Đây là điểm phân biệt với quyền tài sản: các quyền nhân thân khác như quyền đặt tên, đứng tên, bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm không bị giới hạn thời gian. Thứ hai, quyền tài sản quy định tại khoản 1 Điều 20 có thời hạn hữu hạn. Đối với tác phẩm mà thời hạn bảo hộ không thuộc loại vô thời hạn, khoản 2 Điều 27 nêu nguyên tắc chung: thời hạn là suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết; với tác phẩm đồng tác giả, tính từ năm người đồng tác giả cuối cùng chết.
Ví dụ thực tiễn: với một bài thơ của tác giả A mất năm 1975, quyền tài sản được bảo hộ đến hết ngày 31/12/2025 (năm thứ 50 kể từ năm A mất). Từ ngày 01/01/2026, tác phẩm thuộc phạm vi công cộng, tổ chức, cá nhân có thể khai thác mà không cần xin phép, nhưng vẫn phải tôn trọng quyền nhân thân vô thời hạn của tác giả. Đối với tác phẩm khuyết danh (khoản 3), thời hạn là 50 năm kể từ ngày tác phẩm được công bố lần đầu; nếu tác giả xuất lộ danh tính thì áp dụng nguyên tắc suốt đời tác giả cộng 50 năm. Tác phẩm điện ảnh, tác phẩm được tạo hình bởi chương trình máy tính, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng và tác phẩm được tạo ra bởi tổ chức, cá nhân không phải là tác giả có thời hạn 75 năm (khoản 2 Điều 27), tính từ năm công bố lần đầu hoặc năm hoàn thành tác phẩm nếu chưa công bố.
Điều kiện pháp lý đặt ra là việc xác định đúng loại tác phẩm, tình trạng đồng tác giả, thời điểm công bố và thời điểm tác giả chết. Đây là căn cứ để xử lý hành vi sử dụng tác phẩm sau khi thời hạn bảo hộ chấm dứt, đồng thời bảo đảm sự cân bằng giữa quyền lợi tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và lợi ích công cộng.
Trên thực tiễn, tranh chấp về thời hạn bảo hộ quyền tác giả thường phát sinh khi doanh nghiệp khai thác tác phẩm cũ, tác phẩm dịch, hoặc tác phẩm có đồng tác giả mà không xác định đúng thời điểm phát sinh và chấm dứt quyền. Theo Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ (văn bản hợp nhất 2026), quyền nhân thân gắn với tác phẩm (đặt tên, đứng tên, bảo vệ sự toàn vẹn) được bảo hộ vô thời hạn, còn quyền công bố và các quyền tài sản có thời hạn: 75 năm với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng và tác phẩm hợp tuyển; suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo với các trường hợp khác; tác phẩm khuyết danh thuộc 50 năm kể từ ngày công bố đầu tiên. Điểm dễ nhầm là mốc tính thời hạn 50/75 năm được xác định từ năm tác giả cuối cùng qua đời (với tác phẩm đồng tác giả) hoặc từ năm công bố (với tác phẩm khuyết danh), chứ không phải từ ngày doanh nghiệp ký hợp đồng khai thác.
Ví dụ thực tiễn: một doanh nghiệp in lại bộ sách thiếu nhi của tác giả mất năm 1975. Nếu tính 50 năm từ ngày mất, thời hạn kết thúc ngày 31/12/2025 và từ 01/01/2026 tác phẩm thuộc phạm vi công cộng — doanh nghiệp được tự do khai thác mà không cần xin phép. Ngược lại, với phim doanh nghiệp sản xuất năm 2010, thời hạn 75 năm còn kéo dài đến hết năm 2085, việc sử dụng cho mục đích thương mại vẫn phải có chuyển nhượng hoặc li-xăng theo Điều 27 và các điều 46, 47.
Lưu ý cho doanh nghiệp: (i) lập hồ sơ xác minh năm mất của tác giả, năm công bố tác phẩm trước khi khai thác; (ii) phân biệt rõ quyền nhân thân vô thời hạn với quyền tài sản có thời hạn khi soạn hợp đồng; (iii) với tác phẩm hết thời hạn bảo hộ, vẫn phải tôn trọng quyền đứng tên và bảo vệ sự toàn vẹn theo Điều 27; (iv) ghi rõ thời hạn li-xăng không vượt quá thời hạn bảo hộ còn lại để tránh tranh chấp về sau.
Kết luận: Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ (văn bản hợp nhất 2026) xác lập khung thời hạn bảo hộ quyền tác giả theo hướng phân biệt rõ quyền nhân thân và quyền tài sản. Cụ thể, các quyền nhân thân gắn với tác phẩm như đặt tên, đứng tên, bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm được bảo hộ vô thời hạn; trong khi quyền công bố tác phẩm và quyền tài sản có thời hạn: suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết; với tác phẩm khuyết danh, đồng tác giả, tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, thời hạn được xác định theo mốc công bố hoặc tạo lập. Quy định này bảo đảm cân bằng giữa bảo vệ lợi ích vật chất – tinh thần của tác giả và nhu cầu tiếp cận tri thức của xã hội, phù hợp với chuẩn mực Công ước Berne mà Việt Nam là thành viên.
Thực tiễn thi hành cho thấy một số vướng mắc. Ví dụ, với tác phẩm đồng tác giả, việc xác định thời điểm mở thời hạn 50 năm theo "tác giả cuối cùng chết" (khoản 3 Điều 27) gây khó khăn khi nhiều tác giả cùng đóng góp nhưng thời điểm công bố khác nhau, dẫn đến tranh chấp về thời điểm tác phẩm thuộc phạm vi công cộng. Tương tự, tác phẩm khuyết danh được công bố nhưng sau đó tác giả lộ diện, việc chuyển đổi cách tính thời hạn còn thiếu cơ chế hướng dẫn cụ thể. Bên cạnh đó, tác phẩm mỹ thuật ứng dụng và nhiếp ảnh có thời hạn 75 năm kể từ năm công bố (khoản 4 Điều 27) đang trở nên lạc hậu so với tốc độ số hóa và tái sử dụng tác phẩm trên môi trường trực tuyến.
Kiến nghị: Thứ nhất, cơ quan lập pháp cần bổ sung nghị định hướng dẫn chi tiết Điều 27 về cách xác định thời điểm mở và kết thúc thời hạn trong trường hợp đồng tác giả, tác phẩm khuyết danh chuyển sang tác phẩm có tác giả xác định. Thứ hai, nghiên cứu rút ngắn hoặc điều chỉnh thời hạn bảo hộ đối với tác phẩm mỹ thuật ứng dụng, nhiếp ảnh cho phù hợp với thực tiễn số hóa. Thứ ba, tăng cường tuyên truyền, tập huấn cho chủ thể quyền và cơ quan thực thi về nội dung Điều 27, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thời hạn bảo hộ để tra cứu thuận tiện, giảm tranh chấp.
Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:
